Παρασκευή, 24 Ιουνίου 2016

Οι Βρετανοί ψήφισαν Brexit - Ραγδαίες εξελίξεις σε Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ενωση (συνεχής ενημέρωση)

Ανησυχία στις διεθνείς αγορές - Πρόβλεψη για -6% με το άνοιγμα του χρηματιστηρίου του Λονδίνου - Για εκλογές κάνει λόγο το Εργατικό Κόμμα
 Οι Βρετανοί ψήφισαν Brexit - Ραγδαίες εξελίξεις σε Βρετανία και Ευρωπαϊκή Ενωση (συνεχής ενημέρωση)


Σε εξέλιξη βρίσκεται η μακρά διαδικασία της καταμέτρησης των ψήφων του βρετανικού δημοψηφίσματος και η μάχη είναι σκληρή, πολύ σκληρότερη από αυτό που έδειχναν οι εκτιμήσεις. Ακόμα και ο πρώην επικεφαλής του Yougov, που έδωσε την μόνη εκτίμηση αποτελέσματος με σχετικά άνετη νίκη για το Remain, ομολόγησε ότι έπεσε έξω.

Από την πρώτη στιγμή που έκλεισαν οι κάλπες, ο Νάιτζελ Φάρατζ προκάλεσε αναστάτωση με τις δηλώσεις του.

Σε μια ξεχωριστή (αλλά πολύ ενδιαφέρουσα) εξέλιξη, τουλάχιστον 84 ευρωσκεπτικιστές βουλευτές των Συντηρητικών ζητούν από τον Κάμερον να μείνει, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Γκρίνια στο στρατόπεδο των Εργατικών για τις κακές επιδόσεις σε περιοχές με επιρροή.

Η Σκωτία έκανε το καθήκον της και ψήφισε υπέρ της παραμονής. Η Αγγλία ψήφισε έξοδο με αποτελέσματα σαρωτικά σε ορισμένες περιπτώσεις. Σαρωτικά υπέρ της ΕΕ τα αποτελέσματα στο Λονδίνο.

Όσο για την Ουαλία, ψήφισε υπέρ της εξόδου, ενώ στη Βόρειο Ιρλανδία ψήφισαν παραμονή στην ΕΕ.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 335 από 382 περιφέρειες:
Leave 14.702.021 ψήφοι (52%), Remain 13.741.494 ψήφοι (48%). Συμμετοχή 72%.

9:48
Ντάνιελ Χάναν
(ευρωβουλευτής και μέλος των Συντηρητικών): Κανένας δεν έχει προτείνει κάποια αλλαγή στο καθεστώς που απολαμβάνουν οι πολίτες της ΕΕ στη Βρετανία. Κανένας δεν έχει προτείνει κάποια αλλαγή στο καθεστώς τους», δήλωσε στο BBC, προσθέτοντας ότι θα συνεχίσει να υπάρχει μετανάστευση. «Το μόνο που ζητούμε είναι έναν έλεγχο όσον αφορά περίπου το ποιός εισέρχεται και σε τι αριθμούς», πρόσθεσε.


9:45 Εκτακτη συνεδρίαση της ΕΚΤ εντός της ημέρας
για αποτίμηση της κατάστασης μετά την επικράτηση του Brexit σύμφωνα με πληροφορίες. Η συνεδρίαση, η οποία δεν έχει επιβεβαιωθεί προς το παρόν, αναμένεται να θέσει σε εφαρμογή το έκτακτο σχέδιο της Φρανκφούρτης για τον καθησυχασμό των αγορών και τη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού κλάδου.

9:40:
Έκακτο υπουργικό συμβούλιο στην Ιρλανδία για «τις πολύ σημαντικές συνέπειες για την χώρα» μετά την ψήφο υπέρ του Brexit ανακοίνωσε η ιρλανδική κυβέρνηση.

9:35 Σόιμπλε:
Ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας δήλωσε πως σέβεται το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στη Βρετανία, σημειώνοντας πως βρίσκεται σε στενή επαφή με τους εταίρους των G7 μετά την απόφαση για Brexit. Τόνισε πως η Ευρώπη θα σταθεί ενωμένη τώρα και πως υπάρχει ξεκάθαρη Ευρωπαϊκή διαδικασία για έξοδο και θα πρέπει να εφαρμοστεί στην περίπτωση της Βρετανίας.

9:30:
Λευκός Οίκος: Ο Ομπάμα θα συνομιλήσει με τον Κάμερον εντός της ημέρας

9:25: Die Welt
: Οι Βρετανοί αποφάσισαν: Είπαν «ναι» στο Brexit



9:20
Sky News: Στις 10 (ώρα Ελλάδος) η δήλωση του Ντέιβιντ Κάμερον μετά την επικράτηση του Brexit

9:10 Διαγγελμα Ολαντ γύρω στις 10: 00 ώρα Ελλάδας
, μετά απο σύσκεψη με το υπουργικό συμβούλιο αναφέρει σε tweet της η Μαρία Δεναξά.

9:00 Τα πρωτοσέλιδα του διεθνούς Τύπου





The Times:
«Το πλησιέστερο κάλεσμα για τη Βρετανία»





Independent:
«Ένα έθνος διχασμένο»



Mirror:
«Είμαστε έξω»




La Repubblica:
«Brexit κεφάλι με κεφάλι μέσα στη νύχτα. Παίζεται το μέλλον της Ένωσης»

Financial Time: Η Μεγάλη Βρετανία ψηφίζει Brexit στο Δημοψήφισμα για την παραμονή στην ΕΕ, προκαλώντας σοκ στην αγορά.
CNN: «Η Μεγάλη Βρετανία γίνεται η πρώτη χώρα που αφήνει την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Skynews: «Η Μεγάλη Βρετανία ψήφισε να αφήσει την ΕΕ στο ιστορικό δημοψήφισμα»

8:50 Μάνφρεντ Βέμπερ:
Έξοδος σημαίνει έξοδος, τονίζει ο επικεφαλής της ΚΟ του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

8:30 Σουλτς:
Θα συζητήσουμε με την Ανγκελα Μέρκελ πώς θα μπορέσουμε να αποφύγουμε τις αλυσιδωτές αντιδράσεις.

8:00 
Η κορυφαία αξιολόγηση «ΑΑΑ» για την Βρετανία δεν μπορεί πλέον να διατηρηθεί, μετά την απόφαση των Βρετανών να φύγουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωσε στους Financial Times ο επικεφαλής του τμήματος αξιολογήσεων της S&P,Μόριτζ Κράμερ. «Νομίζουμε πως η αξιολόγηση ΑΑΑ δεν είναι διατηρήσιμη υπό τις συνθήκες αυτές».

7:00
Η επικεφαλής της κυβέρνησης της Σκωτίας, Νίκολα Στέρτζεον, ξεκαθάρισε ότι οι σκωτσέζοι ψήφισααν ΕΕ και εκεί θέλουν να ανήκουν...


6:40
Ο παρουσιαστής του BBC επισημαίνει ότι πλέον το αποτέλεσμα δεν μπορεί να αλλάξει και ότι το Leave θα επικρατήσει με ένα ποσοστό της τάξης του 52%. Αντίστοιχο μήνυμα εκπέμπει και το ITV.


ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 302 από 382 περιφέρειες: Leave 12.628.210 ψήφοι (52%), Remain 11.887.832 ψήφοι (48%). Συμμετοχή 72%.

6:30
Ο χάρτης του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως αρχίζει να διαμορφώνεται. Το κίτρινο χρώμα είναι Remain (στη Σκωτία, στη μισή Β.Ιρλανδία, στο Λονδίνο και άλλες πόλεις). Το γαλάζιο είναι το Leave (κυριαρχεί στην Ουαλία και την Αγγλία και την υπόλοιπη Β.Ιρλανδία).




ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 274 από 382 περιφέρειες: Leave 11.305.020 ψήφοι (51,5%), Remain 10.754.850 ψήφοι (48,5%). Συμμετοχή 72%.

6:28
Για εκλογές κάνει λόγο το Εργατικό Κόμμα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 272 από 382 περιφέρειες: Leave 11.151.029 ψήφοι (51,5%), Remain 10.549.955 ψήφοι (48,5%). Συμμετοχή 72%.

6:10
Η λίρα πέφτει κατά 8,73%

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 250 από 382 περιφέρειες: Leave 10.227.141 ψήφοι (51,1%), Remain 9.805.072 ψήφοι (48,9%). Συμμετοχή 71%.

6:01
Πηγές από το στρατόπεδο του Remain δηλώνουν ότι «πλέον είναι δύσκολο». Πάντως το Κάρντιφ, πρωτεύουσα της Ουαλίας, ψήφισε παραμονή στην ΕΕ.

6:00
Βουτιά της λίρας σε επίπεδα της εποχής 2009.

5:59
Νέα εμφάνιση του Νάιτζελ Φάρατζ με λόγο στους οπαδούς του. «Ξημέρωσε η Μέρα Ανεξαρτησίας» είπε, δηλώνοντας νικητής. «Κερδίσαμε χωρίς να πέσει ούτε μια πιστολιά» είπε σε άλλο σημείο των δηλώσεών του, γεγονός που προκάλεσε αρνητικές εντυπώσεις με δεδομένη τη δολοφονία της βουλευτού Τζο Κοξ.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 223 από 382 περιφέρειες: Leave 9.060.390 ψήφοι (51,3%), Remain 8.597.339 ψήφοι (48,7%). Συμμετοχή 71%.

5:55
Κατακόρυφη πτώση της λίρας και του ευρώ έναντι δολαρίου και γεν

5:52
Οι εταιρείες στοιχημάτων δίνουν 96% επικράτηση του Grexit

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 201 από 382 περιφέρειες: Leave 8.236.715 ψήφοι, Remain 7.757.768 ψήφοι

5:47
Η στερλίνα πέφτει 8%

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 200 από 382 περιφέρειες: Leave 8.141.211 ψήφοι, Remain 7.641.270 ψήφοι

5:38
Ένα καλό, αν και αναμενόμενο αποτέλεσμα από το Εδιμβούργο, όπου η παραμονή στην ΕΕ έλαβε 74% έναντι 26% του Leave. Υψηλή η συμμετοχή, έφτασε το 73%.

5:31
Σοκ το αποτέλεσμα στο Σέφιλντ: ψήφισε 51% αποχώρηση από την ΕΕ, ενώ η πρόβλεψη ήταν για 52% παραμονή.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 170 από 382 περιφέρειες: Leave 6.450.049 ψήφοι, Remain 6.105.263 ψήφοι

5:25
Πηγές από το Εργατικό Κόμμα αρχίζουν να βλέπουν νίκη του Leave. O Τζέρεμι Κόρμπιν σκέφτεται να ζητήσει παραίτηση Κάμερον, ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ίσως δεν χρειαστεί να γίνει για τον απλό λόγο ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να αποχωρήσει μόνος.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 162 από 382 περιφέρειες: Leave 6.150.049 ψήφοι, Remain 5.856.263 ψήφοι

5:16
Ο Πίτερ Κέλνερ, πρώην επικεφαλής του Yougov, έκανε την αυτοκριτική του. «Φαίνεται ότι πηγαίνουμε σε ένα αποτέλεσμα κακό για το Ηνωμένο Βασίλειο, κακό για τους δημοσκόπους και (αυτό είναι το λιγότερο σημαντικό) ντροπιαστικό για μένα» έγραψε στο Twitter. Υπενθυμίζεται ότι το Yougov στην αρχή της εκλογικής βραδιάς έδωσε προβάδισμα 4% στο Remain.

5:15
Πάγωμα στις αγορές. Προβλέψεις για πτώση 6% με το άνοιγμα της αγοράς του Λονδίνου

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 125 από 382 περιφέρειες: Leave 4.644.933 ψήφοι, Remain 4.561.819 ψήφοι
5:02 Όσο πυκνώνουν τα αποτελέσματα αρχίζει να γίνεται σαφές ότι το Leave σάρωσε στην Αγγλία και επικράτησε στην Ουαλία. Αντίθετα, το Remain σάρωσε στο Λονδίνο (με εξαιρέσεις), αλλά και τη Σκωτία. Επικράτησε επίσης και στη Β.Ιρλανδία.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 115 από 382 περιφέρειες: Leave 4.155.861 ψήφοι, Remain 4.125.136 ψήφοι
5:01 Νευρικότητα στις αγορές. Το Τόκιο χάνει 3%

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 108 από 382 περιφέρειες: Leave 3.889.076 ψήφοι, Remain 3.884.225 ψήφοι

5:00 Αποτελέσματα-ανάσα για το Remain από το Λίβερπουλ (58% υπέρ της παραμονής, έναντι 42% υπέρ της εξόδου), αλλά και από το Ίσλινγκτον του ηγέτη των Εργατικών, Τζέρεμι Κόρμπιν, όπου το Remain πήρε 75%, έναντι 25% του Leave.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 83 από 382 περιφέρειες: Leave 3.009.510 ψήφοι, Remain 3.086.913 ψήφοι

4:35 O Guardian που στήριξε με πάθος και συνέπεια την παραμονή στην ΕΕ, κυκλοφορεί την Παρασκευή με αυτό το πρωτοσέλιδο για μια χώρα διχασμένη:




ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 64 από 382 περιφέρειες: Leave 2.257.541 ψήφοι, Remain 2.310.587 ψήφοι

4:22 Tο αποτέλεσμα από μεγάλη πόλη της Σκωτίας, τη Γλασκώβη δίνει ισχυρό προβάδισμα στο Remain με 67%, έναντι 33% για το Leave. Εξίσου σαρωτικό υπέρ της παραμονής στην ΕΕ είναι το αποτέλεσμα και στην Οξφόρδη.

4:15
Και ξαφνικά τα γραφεία στοιχημάτων βλέπουν Leave: Το Ladbrokes δίνει 5/4 Remain και 4/7 Leave.

4:10
H εξέλιξη των εκλογικών αποτελεσμάτων ρίχνει τις μετοχές και στο Χρηματιστήριο της Ιαπωνίας.


4:00 Εκτίμηση για την Ουαλία: Και τα δύο στρατόπεδα φαίνεται να συμφωνούν ότι η περιοχή ψηφίζει Brexit.

3:55
Το πρώτο αποτέλεσμα από την πρωτεύουσα ήρθε από το Σίτι του Λονδίνου, όπου όμως οι ψηφοφόροι είναι λίγοι. Αναμενόμενο: 75% υπέρ της παραμονής (3.312 ψήφοι), έναντι 25% για την έξοδο από την ΕΕ (1.087 ψήφοι) με συμμετοχή 73%.


ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 13 από 382 περιφέρειες: Leave 397.101 ψήφοι, Remain 348.223 ψήφοι

3:30
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ο «μαγικός» αριθμός ψήφων για τη νίκη (είτε του ενός στρατοπέδου είτε του άλλου) είναι 16,4 εκατομμύρια.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 12 από 382 περιφέρειες: Leave 370.404 ψήφοι, Remain 344.535 ψήφοι

3:00 Εν αναμονή των αποτελεσμάτων από το Λονδίνο, εκφράζονται εκτιμήσεις ότι η συμμετοχή στην πρωτεύουσα θα είναι λίγο χαμηλότερη από το αναμενόμενο (αυτό είναι πλήγμα για το Remain), καθώς η μέρα ήταν δύσκολη: βροχές, πλημμύρες και διακοπές στα τρένα.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 8 από 382 περιφέρειες: Leave 266.721 ψήφοι, Remain 259.790 ψήφοι
2:53 Ένα ακόμα σημαντικό αποτέλεσμα, από το Σουίντον, όπου επικράτησε (όπως αναμενόταν) το Leave με 55%, έναντι 45%. Η συμμετοχή στο 76%.
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 6 από 382 περιφέρειες: Leave 171.270 ψήφοι, Remain 191.404 ψήφοι
2:50 Το πρώτο αποτέλεσμα από την Βόρειο Ιρλανδία, όπου το Remain ελπίζει σε μεγάλα κέρδη, ήρθε από το Φόιλ. Το Leave έλαβε 21,7% (8.905 ψήφοι), έναντι 78,3% για το Remain (32.064 ψήφοι) με συμμετοχή 57,4%.

2:43 Η συμμετοχή είναι υψηλή. Τουλάχιστον σε 50 από τις 382 περιφέρειες αγγίζει το 71% κατά μέσο όρο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι η Σκωτία κινείται χαμηλότερα από τις βουλευτικές εκλογές.

2:40
Ο επιχειρηματίας Άρον Μπανκς, που στηρίζει το UKIP όπως και την εκστρατεία του Leave δήλωσε: «περιέργως νιώθω μεγαλύτερη σιγουριά».

2:30
Tο αποτέλεσμα στο Σάντερλαντ βύθισε τη λίρα σε σχέση με το δολάριο, ενώ πτώση και για το αμερικανικό νόμισμα σε σχέση με το ιαπωνικό. Ιδού το σχετικό διάγραμμα.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 5 από 382 περιφέρειες: Leave 161.744 ψήφοι, Remain 158.536 ψήφοι
2:20 Περίεργα παιγνίδια με τη στερλίνα. Εχασε όλα τα κέρδη των προηγουμένων ημερών

2:15 Το εξαιρετικά κρίσιμο αποτέλεσμα στο Σάντερλαντ ήταν συντριπτικό υπέρ του Leave και πανηγυρίστηκε έξαλλα: 61,3% (82.394 ψήφοι), έναντι 38,7% (51.930 ψήφοι) για το Remain. H συμμετοχή ήταν 64,8%. Εδώ η εκστρατεία υπέρ της παραμονής περίμενε καλύτερο αποτέλεσμα.

2:00 Το πρώτο αποτέλεσμα από την Αγγλία ήρθε από το Νιουκάστλ και ήταν οριακό, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στο Remain. Το Leave έλαβε 49,3% (63.598 ψήφους), το Remain 50,7% (65.404 ψήφους). Η συμμετοχή ήταν 68%. Το Remain περίμενε πιο άνετο αποτέλεσμα... Η κάλπη έκλεισε και στις Νήσους Όρκνεϊ της Σκωτίας με 63% στο Remain, έναντι 37% στο Leave.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ σε 3 από 382 περιφέρειες: Leave 68.614 ψήφοι, Remain 91.915 ψήφοι

1:51 Ο ανταποκριτής του BBC στην Σκωτία αναφέρει, επικαλούμενος πηγές του Leave, ότι η ψήφος υπέρ της εξόδου τα πήγε καλύτερα σε συγκεκριμένες περιοχές. Αυτό, εφόσον βεβαίως επαληθευθεί, είναι ανησυχητικό στοιχείο για το Remain.

1:41
Και νέες δηλώσεις από τον Νάιτζελ Φάρατζ του UKIP, οι οποίες θα μπορούσαν και να είναι ο λόγος που θα εκφωνούσε για την ήττα. «Όποιο και να είναι το αποτέλεσμα, κερδίζουμε τον πόλεμο» δήλωσε, ενώ εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι ο ευρωσκεπτικισμός εξαπλώνεται και στην υπόλοιπη ΕΕ, όπως στη Δανία ή ακόμα και την Ιταλία.

«Το τζίνι του ευρωσκεπτικισμού βγήκε από το μπουκάλι» είπε χαρακτηριστικά

1:37 Το Γιβραλτάρ έδωσε το πρώτο αποτέλεσμα και ήταν συντριπτικό (όπως αναμενόταν) υπέρ της ΕΕ: το Remain έλαβε 96%, το Leave 4% με τη συμμετοχή στο 86%. Το Γιβραλτάρ είχε και έχει κάθε λόγο να ανησυχεί από ενδεχόμενη έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, καθώς στη συνέχεια θα γινόταν πιο... περίπλοκη η καθημερινή (για πολλούς εργαζόμενους) διαδικασία του να διασχίζουν τα σύνορα για να εργαστούν στην Ισπανία.

1:33 Ο ένας και μοναδικός βουλευτής του UKIP, o Ντάγκλας Κάρσγουελ, δήλωσε στο BBC ικανοποιημένος από την εκστρατεία υπέρ του Brexit, αναγνωρίζοντας εμμέσως την ήττα στο δημοψήφισμα: Ποιος το περίμενε ότι παρά τη λάσπη και όσα ακούστηκαν εναντίον μας, θα τα πηγαίναμε τόσο καλά. Θα κλείναμε την ψαλίδα και η διαφορά θα ήταν τόσο μικρή, είπε, μεταξύ άλλων.

01:10 Το Σάντερλαντ (βόρεια Αγγλία) παλεύει να είναι η πρώτη περιφέρεια που δίνει αποτέλεσμα. Όπως όλα δείχνουν, η συμμετοχή εκεί ήταν ιδιαίτερα υψηλή.Πάνω από 80% η συμμετοχή στο Σίτι του Λονδίνου, όπου αναμένεται να σαρώσει το Remain. Στο μακρινό Γιβραλτάρ, η συμμετοχή άγγιξε το 87%.

01:00
Η υπουργός αρμόδια για τη Βόρειο Ιρλανδία, Τερίσα Βίλιερς, δήλωσε στο Sky News ότι «το ένστικτό μου λέει ότι κέρδισε το Bremain». Η ίδια υπήρξε οπαδός του Brexit...

00:55 Mίνι αναστάτωση με πρωταγωνιστή τον Νάιτζελ Φάρατζ του UKIP. Ο ένθερμος οπαδός του Brexit είχε δηλώσει λίγο μετά το κλείσιμο της κάλπης ότι «το Remain θα τα καταφέρει». Εκπρόσωπος της εκστρατείας υπέρ του Brexit έσπευσε να δηλώσει άγνοια για τη συγκεκριμένη δήλωση (που φανερώνει ηττοπάθεια) και να διευκρινίσει: «Πριν λίγο μιλήσαμε και τα λόγια του ήταν: 'δεν ξέρω πώς προέκυψε αυτή η δήλωση. Δεν έχω ιδέα όπως και κανένας άλλος δεν έχει'.»

00:46 Πρώτη εκτίμηση για 83,6% συμμετοχή στο δημοψήφισμα - Η μεγαλύτερη συμμετοχή σε εκλογές στη Μεγάλη Βρετανία

00:45 Οκτώ μονάδες διαφορά υπέρ του Bremain δίνει το ινστιτούτο Ipsos

00:32 Σύμφωνα με πληροφορίες στο Γιβραλτάρ ψήφισε το 83% και η πλειοψηφία επέλεξε Bremain

00:30 Η εφημερίδα Telegraph γράφει ότι πάνω από 80 βουλευτές του συντηρητικού κόμματος, ζητούν από τον Κάμερον να παραμείνει η χώρα στην ΕΕ, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.

00:27 Ομάδα 86 μελών του Συντηρητικού κόμματος που υποστήριξαν το Brexit σε επιστολή τους αναφέρουν ότι αν τελικά βγει το Bremain θα υποστηρίξουν τον πρωθυπουργό Κάμερον.
00:20 Ομάδα έρευνας που πρόσκειται στο UKIP δεν μπόρεσε παρά να κάνει τη δική της «ρελάνς» με άλλη έρευνα που δίνει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό της Yougov. 52% έξοδος, έναντι 48% παραμονή. Το δείγμα, λέει, είναι 10.000 άτομα. Χωρίς περαιτέρω πληροφορίες.

00:18 Η πρώτη και μοναδική έρευνα (όχι exit poll) για τη μακρά εκλογική βραδιά της Βρετανίας δόθηκε στη δημοσιότητα με το που έκλεισαν οι κάλπες, στις 12: Το Yougov δίνει 52% στην παραμονή της χώρας στην ΕΕ, έναντι 48% στο Brexit. H καταμέτρηση μόλις άρχισε.

00:10 Δημοσκόπηση sky news: 52% παραμονή, 48% έξοδος

00:02 Φάρατζ : πιθανότερο αποτέλεσμα η παραμονή
24:00 Εκλεισαν οι κάλπες, ολοκληρώθηκε η ψηφοφορία

23:50 Λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες. Οι ευρωπαϊκές αγορές και το Χρηματιστήριο του Λονδίνου έκλεισαν με άνοδο «στοιχηματίζοντας» υπέρ του «Μένουμε».

Η δημοσκόπηση του βρετανικού ινστιτούτου δημοσκοπήσεων YouGov βασίζεται στις απαντήσεις προεπιλεγμένης ομάδας ψηφοφόρων, που θεωρείται αντιπροσωπευτική του εκλογικού σώματος, και είχε αποτελέσει το δείγμα προγενέστερης ανάλογης διαδικτυακής έρευνας.

Όμως, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως exit poll, ούτε να αποτελέσει πηγή πανηγυρισμών για τα αντίπαλα στρατόπεδα υπέρ ή κατά της παραμονής της Βρετανίας στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας αρχικά θα έχουμε εικόνα της προσέλευσης των ψηφοφόρων στις κάλπες και από τις 2.30 (όλες οι ώρες είναι Ελλάδας) θα αρχίσει η ροή αποτελεσμάτων από τις 380 εκλογικές περιφέρειες (δεν είναι οι αντίστοιχες των βουλευτικών εκλογών). Πρώτα από το Σάντερλαντ και το Γουάντσγουορθ, όπως και στις γενικές εκλογές.

Το Σίτι του Λονδίνου θα είναι επίσης από τις πρώτες περιοχές που θα δώσουν αποτελέσματα, γύρω στις 2.45 το πρωί και πιθανότητα το αποτέλεσμα θα είναι υπέρ του «Remain», αναφέρει ο Guardian σημειώνοντας επίσης πως η εκστρατεία του «Μένουμε» είναι πιθανόν να έχει υψηλά ποσοστά τις πρώτες πρωινές ώρες -εάν όχι αυτό θα είναι μεγάλο πρόβλημα για την εκστρατεία του «ναι» στην ΕΕ.

Από τις 4.00 η εικόνα μπορεί να αρχίσει να γίνεται πιο σαφής. Ίσως όμως και όχι, και αναλόγως του πόσο κοντά βρίσκονται τα δύο «στρατόπεδα» η αγωνία μπορεί να φθάσει ακόμη και μέχρι τις 9.00 με τις τελικές επίσημες ανακοινώσεις.


20:15 Την στιγμή που οι Βρετανοί εξακολουθούν να προσέρχονται στις κάλπες ψηφίζοντας υπέρ ή κατά της παραμονής της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δύο απίστευτα περιστατικά έχουν δει το φως της δημοσιότητας με πρωταγωνίστριες δύο γυναίκες, αλλά και την... αστυνομία.

Σύμφωνα με τον Independent η Τζάκλιν Τζάκσον από το Τσίτσεστερ διαμαρτυρήθηκε, επειδή στο εκλογικό τμήμα οι ψηφοφόροι είχαν στη διάθεσή τους μόνο μολύβια για να σημειώσουν την προτίμησή τους, υπονοώντας ότι η ψήφος τους μπορεί να παραποιηθεί.

Γι' αυτό το λόγο παρέμεινε έξω από το εκλογικό τμήμα δανείζοντας το στιλό της στους πολίτες, ενώ ισχυρίστηκε ότι οι υποστηρικτές της παραμονής της Βρετανίας στην ΕΕ κάλεσαν την αστυνομία καταγγέλλοντας το περιστατικό.

Πράγματι, μία αστυνομικός κατέγραψε το επεισόδιο με την Τζάκσον να την μαγνητοσκοπεί με το κινητό της τηλέφωνο. Η γυναίκα από το Τσίτσεστερ, μάλιστα, ενημέρωνε τακτικά τον λογαριασμό της στο Twitter, στον οποίο αναφέρει πως είναι υποστηρίκτρια του επικεφαλής του ευρωσκεπτικιστικού κόμματος UKIP με επικεφαλής τον Νάιτζελ Φάρατζ.

Στο βίντεο ακούγεται να λέει η Τζάκσον: «Ακόμα δεν ξέρω τι ψήφισαν οι κυρίες» με την αστυνομικό να απαντά: «Δεν σας αφορά τι ψήφισαν οι κυρίες», με την υποστηρίκτρια του Brexit να αιτιολογεί την παρουσία της στο σημείο λέγοντας: «Ήρθα εδώ και προσέφερα στον κόσμο στιλό γιατί υπάρχουν μόνο μολύβια στο εκλογικό τμήμα».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και μία ακόμα γυναίκα, η Λίντι Αμπεσίρα από το Ράινχαμ, η οποία τηλεφώνησε σε αστυνομικό τμήμα καταγγέλλοντας την ύπαρξη μολυβιών και όχι στιλό.

«Μοιάζει τρελό που χρησιμοποιούνται μολύβια. Δεν είναι σωστό, καθώς είναι πολύ εύκολο για κάποιον να σβήσει την ψήφο σου. Δεν είμαι σίγουρη αν αυτή είναι η σωστή διαδικασία αλλά αν είναι, τότε είναι εντελώς λάθος. Δεν αποτελεί ζήτημα μόνο για εμένα ή τον σύζυγό του, αλλά για ολόκληρη την κοινότητα», δήλωσε η 34χρονη γυναίκα, η οποία δεν μπορεί να ψηφίσει επειδή δεν είναι Βρετανίδα πολίτης.

18:57 Απουσία exit poll, το βρετανικό ινστιτούτο δημοσκοπήσεων YouGov θα δώσει στη δημοσιότητα μια έρευνα για τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος λίγη ώρα αφότου κλείσουν οι κάλπες, το βράδυ της Πέμπτης, με την ελπίδα ότι θα επαναλάβει την επιτυχία που είχε η πρόβλεψή του για τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος της Σκωτίας, το 2014.

17:40 «Σιγή ασυρμάτου» από τις Βρυξέλλες για το βρετανικό δημοψήφισμα. Ενώ οι Βρετανοί προσέρχονται από το πρωί στις κάλπες για να αποφανθούν αν επιθυμούν η χώρα τους να μείνει ή να φύγει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στις Βρυξέλλες επικρατεί σιγή ασυρμάτου. Οι δηλώσεις αξιωματούχων έχουν μηδενιστεί ενώ στη φράση «η Ευρώπη είναι έτοιμη για παν ενδεχόμενο», κύκλοι των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων συνοψίζουν την ανάγκη να βγει μια εικόνα συνοχής, αποφασιστικότητας και σαφήνειας για την επόμενη μέρα, αφήνοντας ωστόσο να φανεί η αγωνία για το άγνωστο σε περίπτωση που οι Βρετανοί ρίξουν «μαύρο» στην ΕΕ.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, κρατώντας κλειστά τα χαρτιά του για το τι θα ακολουθήσει από τα ξημερώματα της Παρασκευής, όταν θα έχει γίνει γνωστό το αποτέλεσμα, επέλεξε κατά τη σημερινή ενημέρωση του Τύπου στις Βρυξέλλες να συγχαρεί όλες τις ευρωπαϊκές ομάδες που πέρασαν στην επόμενη φάση του Euro, κάνοντας ειδική μνεία στο Ηνωμένο Βασίλειο που τα πήγε «ιδιαιτέρως καλά» και θα έχει τρεις ομάδες στη φάση των 16.
Στο ίδιο κλίμα, έξω από τη μόνιμη αντιπροσωπεία του Ηνωμένου Βασιλείου το μήνυμα «παρακαλούμε μείνετε» είχε σχηματιστεί το πρωί της Παρασκευής από λουλούδια.


17:00
Νέα δημοσκόπηση στη Βρετανία δείχνει προβάδισμα του Bremain κατά 6 μονάδες έναντι του Brexit.

16:10 Μήνυμα Στ. Θεοδωράκη κατά του Brexit
Υπέρ της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. τάσσεται ο επικεφαλής του Ποταμιού Σταύρος Θεοδωράκης, όπως επισημαίνει σε ανάρτησή του στο Facebook, στην οποία μάλιστα αναφέρερεται και στην Ελλάδα, λέγοντας ότι «όπως δείχνει και η ελληνική εμπειρία οι δημαγωγοί χτυπάνε, διχάζουν και εξαφανίζονται».
«Σε ένα δημοψήφισμα δεν υπάρχει επόμενη φορά. Κι αν ηττηθείς δεν υπάρχουν λόγια παρηγοριάς. Η ήττα είναι μόνιμη και την κρατάς για πάντα. Γι΄αυτό ένα δημοψήφισμα είναι πιο άγριο απ΄ ό,τι μια εκλογική αναμέτρηση. Οι "λάθος" άνθρωποι συχνά κερδίζουν στις εκλογές αλλά η νίκη τους είναι μόνο -και πάντα- προσωρινή. Θα υπάρξει επόμενη φορά. Ένα δημοψήφισμα όμως είναι μια δικαστική απόφαση χωρίς τη δυνατότητα έφεσης». 
Κάπως έτσι τα έγραψε ο Alex Massie στον απόηχο της δολοφονίας της Jo Cox, αναφέρει ο κ. Θεοδωράκης και προσθέτει: 
Ελπίζω να τον ακούσουν οι Βρετανοί που σκέφτονται να πειραματιστούν. Το «λάθος» μπορεί να πληρωθεί ακριβά από όλους και κυρίως από τα παιδιά μας. Και οι δημαγωγοί δεν θα είναι τότε «εδώ» για να δώσουν εξηγήσεις. Όπως δείχνει και η ελληνική εμπειρία οι δημαγωγοί χτυπάνε, διχάζουν και εξαφανίζονται.


15:37
Οι δημοσκοπήσεις των τελευταίων 10 ημερών


15:10
Η Γερμανίδα Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ δήλωσε σήμερα Πέμπτη ότι ελπίζει οι βρετανοί ψηφοφόροι να ψηφίσουν υπέρ της παραμονής στην ΕΕ. «Φυσικά ελπίζουμε για μια απόφαση με την οποία οι πολίτες της Μεγάλης Βρετανίας να παραμείνουν μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», ενώ πρόσθεσε ότι η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών της ΕΕ την επόμενη Τρίτη και την Τετάρτη θα τους δώσει την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν μια ήρεμη συνεδρίαση.
«Νομίζω ότι οι συζητήσεις θα πρέπει να συνεχιστούν με 28 μέλη αντί για 27 - αλλά ελπίζω ότι μπορούμε να παραμείνουμε 28».

14:00
Στο Διαδίκτυο κυκλοφορούν εικόνες με ουρές ψηφορόρων έξω από εκλογικά τμήματα, ωστόσο αυτό δεν είναι πάντα ενδεικτικό για το ύψος στο οποίο θα κινηθεί η προσέλευση. Ιστορικά, η προσέλευση των Βρετανών σε δημοψηφίσματα είναι κατά κανόνα χαμηλότερη από ό,τι σε γενικές εκλογές -εξαίρεση ήταν μόνο τα δημοψηφίσματα του '98 για την βόρεια Ιρλανδία και του '14 για τη Σκωτία (και τα δύο είχαν γίνει μόνο στις εν λόγω επικράτειες).

13:50
Mετ' εμποδίων η προσέλευση των ψηφοφόρων στα εκλογικά κέντρα καθώς σε απέραντο ποτάμι έχουν μετατραπεί πολλοί δρόμοι σε Λονδίνο και Εσσεξ λόγω των σφοδρών βροχοπτώσεων που έπληξαν περιοχές της Βρετανίας τις τελευταίες ώρες.

Σύμφωνα με τους αναλυτές ο καιρός πιθανόν να λειτουργήσει υπέρ του Brexit. «Tο ποσοστό συμμετοχής που αναμένεται να κυμανθεί σήμερα στο 80%, είναι έναw σημαντικός παράγοντας στη σημερινή ψηφοφορία καθώς, μια μεγάλη συμμετοχή θα ήταν υπέρ του «Remain». Αν λόγω των προβλημάτων, η συμμετοχή δεν είναι μεγάλη, ενδέχεται αυτό να βγάλει νικητή το Brexit», αναφέρουν.



13:40
Σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση της Ipsos MORI την Πέμπτη το 52% των Βρετανών ψηφοφόρων επιλέγουν παραμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το 48% τάσσονται υπέρ του Brexit. Να σημειωθεί ότι μετά την δημοσιοποίηση της εν λόγω δημοσκόπησης η στερλίνα ενισχύθηκε έναντι του δολαρίου φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων έξι μηνών. Η δημοσκόπηση διενεργήθηκε για λογαριασμό της εφημερίδας Evening Standard σε δείγμα 1.590 ανθρώπων από την Τρίτη έως την Τετάρτη.



13:30 Remain ψηφίζουν οι Γερμανοί.
Οι γερμανοί πολιτικοί αλλά και οι γερμανοί πολίτες τάσσονται αναφανδόν υπέρ της παραμονής της Μεγάλης Βρετανίας στην ΕΕ. Τι θα ψήφιζαν όμως οι Γερμανοί εάν πραγματοποιούνταν και στη Γερμανία παρόμοιο δημοψήφισμα;

13:20
Η JPMorgan, η ανάλυση της οποίας έβλεπε προβάδισμα 2 μονάδων στην παραμονή, είναι αρκετά πιο επιφυλακτική, τοποθετώντας τις πιθανότητες του Brexit στο 45%.

13:15
Οι πιθανότητες παραμονής της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) ανέρχονται σε 84% σήμερα έναντι 16% για το ενδεχόμενο εξόδου σύμφωνα με την εταιρεία στοιχημάτων Betfair. Εχθές, η ίδια εταιρία έδινε ποσοστά 78% για Bremain και 22% για Brexit.Το σίγουρο είναι ότι τα γραφεία στοιχημάτων είναι μέχρι στιγμής οι μεγάλοι κερδισμένοι: Υπολογίζεται ότι έχουν παιχτεί 75 εκατ. ευρώ γύρω από το δημοψήφισμα.

12:50
Ο ηγέτης του βρετανικού, αντιευρωπαϊκού Κόμματος Ανεξαρτησίας (Ukip), Νάιτζελ Φάρατζ κατά την άφιξή του σε εκλογικό κέντρο.





12:45
Τα ταχυδρομεία στην Βρετανία ανακοίνωσαν ότι την Τρίτη έδωσαν τέσσερις φορές περισσότερο συνάλλαγμα από ό,τι την αντίστοιχη ημέρα του 2015.


Ουρές στα γραφεία ανταλλαγής συναλλαγμάτος

12:10
«Θα είναι μία δύσκολη ημέρα για τις αγορές, μέχρι να ανακοινωθούν τα επίσημα αποτελέσματα» σημειώνει η Barclays και προσθέτει: «Φυσικά, στο επίκεντρο θα βρίσκεται η στερλίνα. Αλλά και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά νομίσματα, όπως και η ισοτιμία δολαρίου - γεν, αναμένεται να επηρεαστούν».

12:05
Το βρετανικό νόμισμα ενισχύεται κατά 0,61% στα 1,4796 δολάρια, ενώ ενδοσυνεδριακά άγγιξε και το επίπεδο των 1,4844 δολαρίων - το υψηλότερο των τελευταίων έξι μηνών.


Ο βρετανικός δείκτης FTSE 100 το τελευταίο τρίμηνο


12:00
Στις κάλπες πριν λίγο και η Πρώτη Υπουργός της Σκωτίας Νίκολα Στάρτζον.


11:50 Το βρετανικό δημοψήφισμα κυριαρχεί στον διεθνή Τύπο
Ο γαλλικός Monde κυκλοφορεί με εξώφυλλο «Brexit, το "Μη Ηνωμένο" Βασίλειο» στεκόμενος στο ότι οι ψηφοφόροι εμφανίζονται διχασμένοι.

Η Figaro καταφεύγει στον Σέξπιρ και ρωτά «Να Brexit ή να μην Brexit;»

Η Liberation ρωτά «Ποιος είναι μέσα;»

Βραβείο διαπραγματευτικής ικανότητας παρίνει όμως η γερμανική Bild, που προσφέρει στο εξώφυλλο σειρά παραχωρήσεων στους Γερμανούς: «Ψηφίστε να μείνετε και θα αναγνωρίσουμε το επίμαχο γκολ στον τελικό του Μουντιάλ το '66, θα παίξουμε απέναντί σας χωρίς τερματοφύλακα στα πέναλτι του Euro, θα έρθουμε όλοι στα 100α γενέθλια της Ελισάβετ» και, η μεγαλύτερη παραχώρηση όλων, «θα σας κρατάμε τις ξαπλώστρες στα ξενοδοχεία» (μόνιμη διαμάχη μεταξύ βρετανών και γερμανών τουριστών σε ξένες χώρες).


11:11
Δεν καταγράφονται σημαντικά προβλήματα στην ψηφοφορία, αν και ο καιρός είναι βροχερός σε αρκετές περιοχές της χώρας.

11:05 Στο εκλογικό κέντρο και ο Τζέρεμι Κόρμπιν.

11:00 Ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον μαζί με τη σύζυγό του ψήφισε δύο ώρες μετά το άνοιγμα της κάλπης.


10:55
Στις διεθνείς αγορές, η στερλίνα κατέγραφε ενίσχυση πριν ενισχυόταν έναντι των υπόλοιπων νομισμάτων, αγγίζοντας στο άνοιγμα των ασιατικών αγορών το 1,4844 δολ. (ενίσχυση κατά 0,4% και στο υψηλότερό της επίπεδο από τον Ιανουάριο). Το χρηματιστήριο στο Λονδίνο άνοιξε με άνοδο 0,6%, ενώ στο πράσινο βρίσκονται και τα υπόλοιπα μεγάλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Σταθεροποιητικά το Χρηματιστήριο Αθηνών.

10:45
Τα πρωτοσέλιδα του βρετανικού Τύπου

The Times: «Οι τελικές δημοσκοπήσεις αφήνουν το μέλλον της Βρετανίας στην κόψη του ξυραφιού».

The Guardian: «Τελευταία χαντάκι - ώθηση για να μείνει στην Ευρώπη»

Independent: «Η ημέρα της κρίσης»

FT: «Η ένταση στην Βρετανία πριν από την ιστορική ψηφοφορία για την ένταξη στην ΕΕ»

The Sun: «Μέρα ανεξαρτησίας»

Daily Mirror: «Μην κάνετε ένα άλμα στο σκοτάδι ... ψηφίστε παραμονή σήμερα»



10:10
Κάλεσμα στους Βρετανούς να ψηφίσουν υπέρ της παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση απηύθυνε ο Ντέιβιντ Κάμερον. «Ψηφίστε υπέρ της παραμονής, ώστε τα παιδιά και τα εγγόνια μας να έχουν ένα καλύτερο μέλλον», έγραψε ο Βρετανός πρωθυπουργός στο twitter το πρωί της Πέμπτης.



9:50 
Οριακό προβάδισμα στο Brexit έδωσαν το απόγευμα της Τετάρτης δύο δημοσκοπήσεις στη Βρετανία, για να έρθουν τη νύχτα ακόμα δύο έρευνες που έφεραν μπροστά την παραμονή στην Ε.Ε., λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες για το ιστορικό δημοψήφισμα.
Η δημοσκόπηση της Opinium φέρνει μπροστά την έξοδο από την Ε.Ε. με 45% έναντι 44%, την ώρα που η προηγούμενη έρευνα γνώμης της ίδιας εταιρείας την Κυριακή έδειχνε απόλυτη ισοπαλία 44%-44%.

Η εταιρεία TNS δίνει προβάδισμα στο Brexit με 43% έναντι 41% της παραμονής, με το ποσοστό των αναποφάσιστων στο 16%. Στην προηγούμενη αντίστοιχη δημοσκόπηση, πριν από μία εβδομάδα, το Brexit προηγείτο με επτά μονάδες.

Η YouGov έδειξε πως η παραμονή προηγείται με 51% έναντι 49% σε μια αντιστροφή των ποσοστών σε σχέση με την προηγούμενη σφυγμομέτρησή της, ενώ το προβάδισμα υπέρ της παραμονής είναι ακόμα μεγαλύτερο στη δημοσκόπηση της ComRes: 48%-42%, αυξημένο κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες.

Τα ποσοστά των αναποφάσιστων κυμαίνονται από 9% έως 16%.

9:00 Άνοιξαν στις 07:00 τοπική ώρα (09:00 ώρα Ελλάδος) οι κάλπες στη Βρετανία για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος με το οποίο θα κριθεί αν το Ηνωμένο Βασίλειο θα παραμείνει ή θα αποχωρήσει από την ΕΕ.

Συνολικά 46,5 εκατομμύρια ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν για το ευρωπαϊκό ή μη μέλλον της χώρας τους.
Τα εκλογικά τμήματα θα παραμείνουν ανοιχτά ως τις 22:00 τοπική ώρα (24:00 ώρα Ελλάδος), ενώ τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται τις πρωινές ώρες της Παρασκευής.

Με τη λήξη της διαδικασίας, το καθένα από τα 382 κέντρα καταμέτρησης θα συγκεντρώσει τον αριθμό των ψηφοδελτίων και θα ανακοινώσει τα ποσοστά συμμετοχής του εκλογικού σώματος (το τελικό ποσοστό συμμετοχής αναμένεται να ανακοινωθεί στις 05:00 τοπική ώρα, 07:00 ώρα Ελλάδας).

Στη συνέχεια το κάθε κέντρο θα καταμετρήσει τα ψηφοδέλτια και θα ανακοινώσει τον αριθμό αυτών που τάσσονται υπέρ της παραμονής και αυτών που είναι υπέρ της αποχώρησης.

Οι περισσότερες περιφέρειες αναμένεται να ανακοινώσουν τα αποτελέσματά τους τις πρωινές ώρες της Παρασκευής.
Η τελευταία ανακοίνωση των τοπικών αποτελεσμάτων αναμένεται γύρω στις 07:00 τοπική ώρα, 09:00 ώρα Ελλάδας. Θα ακολουθήσουν συγκεντρωτικά στοιχεία για 12 περιφέρειες και στη συνέχεια το τελικό, εθνικό αποτέλεσμα.

Ωστόσο η ώρα της επίσημης ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων θα εξαρτηθεί από τη διαφορά μεταξύ του "Remain" και του "Leave".

Το ποσοστό της συμμετοχής στο δημοψήφισμα, το οποίο θα έχει ανακοινωθεί νωρίτερα, μπορεί να προσφέρει μια πολύτιμη ένδειξη για το αποτέλεσμά του. Αν είναι υψηλό μπορεί να ευνοεί το στρατόπεδο του "Remain".

Απουσία exit poll, το βρετανικό ινστιτούτο δημοσκοπήσεων YouGov θα δώσει στη δημοσιότητα μια έρευνα για τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος λίγη ώρα αφότου κλείσουν οι κάλπες, το βράδυ της Πέμπτης, με την ελπίδα ότι θα επαναλάβει την επιτυχία που είχε η πρόβλεψή του για τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος της Σκωτίας, το 2014.

Η ώρα της αφύπνισης για την Ευρώπη

Υπάρχει μια αχτίδα ελπίδας στα σκοτεινά σύννεφα του λαϊκιστικού ευρωσκεπτικισμού που μαζεύονται πάνω από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Στις Βρυξέλλες και σε μια σειρά από πρωτεύουσες της Ευρώπης οι ηγέτες γνωρίζουν ότι η ΕΕ πρέπει να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια και ότι - επιτέλους - μπορεί να κερδίσει πολιτικό κεφάλαιο αν το πράξει.

Καταλύτης έχει γίνει η συχνά παράλογη συζήτηση για το «Brexit» στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα επιχειρήματα της εκστρατείας για το «Εξω» είναι συχνά ανακριβή, όταν δεν είναι ψέματα, αλλά η εξαγριωμένη συζήτηση στη Βρετανία για το αν θα παραμείνει η χώρα στην Ευρώπη έχει απογυμνώσει τις βαθιές αδυναμίες της ΕΕ - και έχει αναγκάσει τους ευρωπαίους ηγέτες να σταματήσουν να τις αγνοούν.

Η άνοδος των λαϊκιστικών κομμάτων στην Ευρώπη ασκεί παρόμοιες πιέσεις σε όλη την ήπειρο. Και όμως, αυτά έχουν ελάχιστη πολιτική αξιοπιστία. Αντίθετα, στους Brexiteers του Ηνωμένου Βασιλείου περιλαμβάνονται υπουργοί της κυβέρνησης που παρουσιάζουν τις δήθεν αντιδημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων της ΕΕ μεταξύ των βασικών ελλείψεών της.

Αδυναμία για γρήγορες αντιδράσεις
Στην πραγματικότητα οι κύριες αποτυχίες της ΕΕ δεν έχουν καμία σχέση με τη δημοκρατία. Το χάος της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης, η ανεπαρκής απάντηση της Ευρώπης στην αραβική άνοιξη του 2011, η κρίση της Ουκρανίας τρία χρόνια αργότερα και η επιθετικότητα της Ρωσίας δεν οφείλονται στον τρόπο με τον οποίο παίρνει τις αποφάσεις η ΕΕ. Υπογραμμίζουν όμως την αδυναμία της να αντιδρά γρήγορα και αποφασιστικά. Ακόμη χειρότερα, επισημαίνουν την αποτυχία της να αποτρέπει προβλήματα με συμφωνίες για σαφείς στρατηγικές σε ζητήματα οικονομίας και ασφάλειας.

Για να μειωθεί η αντιπάθεια των ψηφοφόρων προς την ΕΕ θα χρειαστεί ουσιαστική αλλαγή, και αυτή η άβολη αλήθεια αρχίζει να γίνεται αντιληπτή στους κυρίαρχους πολιτικούς της Ευρώπης.

Τι είδους δημοκρατική μεταρρύθμιση θα μπορούσε λοιπόν να γίνει; Η τελευταία φορά που τέθηκε αυτό το ερώτημα ήταν το 2005, όταν Γάλλοι και Ολλανδοί τορπίλισαν στα δημοψηφίσματα την προτεινόμενη Συνταγματική Συνθήκη της ΕΕ. Η ΕΕ ήταν στο απόγειό της εκείνη τη χρονική στιγμή χάρη στο νέο ευρώ και στη φιλόδοξη προς ανατολάς διεύρυνση του 2004. Ετσι οι πιθανότητες εξασφάλισης αλλαγής σήμερα, όταν η ΕΕ βρίσκεται στο ναδίρ της δημοτικότητάς της, φαίνεται εκ πρώτης όψεως ακόμη πιο απίθανη.

Στην πραγματικότητα, το αντίθετο θα μπορούσε να είναι αλήθεια. Οταν το «ευρωπαϊκό σχέδιο» ήταν στην ακμή του, μόνο λίγοι οραματιστές είδαν την ανάγκη για τη συγκέντρωση περισσότερων εξουσιών. Αλλά η πτώση της παραγωγικότητας και η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού της Ευρώπης σηματοδοτούν τον ερχομό ακόμη πιο σκληρών καιρών και ενισχύουν την υπόθεση για μια ΕΕ που θα είναι πιο αποτελεσματική και πιο δημοκρατική.

Ανοιγμα στην κοινωνία των πολιτών
Και αυτό είναι το πιο λεπτό ζήτημα από όλα. Πώς μπορεί η ΕΕ να μετατραπεί σε μια αποτελεσματική, λειτουργούσα δημοκρατία; Εμπόδια στον δρόμο είναι η κυριαρχία 28 χωρών με πολύ διαφορετικές πολιτικές κουλτούρες και μια σειρά από αντικρουόμενα εθνικά και περιφερειακά συμφέροντα. Δεν υπάρχουν προφανή μοντέλα για να ακολουθήσουμε.

Οι περισσότερες από τις εθνικές κυβερνήσεις της Ευρώπης, ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση, έχουν από καιρό αντιταχθεί σε μια πιο σύγχρονη και δημοκρατική ΕΕ. Τώρα όμως πρέπει να επιλέξουν μεταξύ του να υπερκερασθούν από ευρωσκεπτικιστικά κόμματα τόσο στην Ακρα Αριστερά όσο και στην Ακρα Δεξιά ή να αντιμετωπίσουν αυτή την απειλή δημιουργώντας μια υπερεθνική δημοκρατία που θα μπορεί να ικανοποιήσει τις θεμιτές ανησυχίες των ψηφοφόρων.

Για να αναχαιτίσει την αυξανόμενη κριτική κατά της «Ευρώπης», η ΕΕ χρειάζεται μια δημόσια ανοιχτή συζήτηση με την κοινωνία των πολιτών, όχι μόνο με μια χούφτα από πολιτικούς εκπροσώπους. Η παραδοχή της πρέπει να είναι ότι η ΕΕ οδεύει προς τη διάλυση και ότι μόνο αν ανταποκριθεί περισσότερο στις ανάγκες και στις απαιτήσεις των πολιτών της Ευρώπης θα μπορέσει να αντιστρέψει αυτή την τάση.

TO BHMA