Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

Τι θέλουν οι Black Fridays στη ζωή μας;

Τι θέλουν οι Black Fridays στη ζωή μας;
Του Απόστολου Σκουμπούρη
Τι είναι η Black Friday; Μήπως είναι ο νέος καπιταλιστικός... δαίμονας; Μήπως είναι ένας ακόμη Δούρειος Ίππος του... ιμπεριαλιστικού συστήματος, που, πατώντας στα... ένστικτα των ανυποψίαστων καταναλωτών, τους αιχμαλωτίζει και τους καθιστά υποχείρια και πειθήνια όργανα στις ακόρεστες για κέρδος πολυεθνικές;

Τι είναι η εξ Αμερικής ερχόμενη Black Friday; Είναι μια καταναλωτική μόδα, ένα... τρυκ για ξεστοκάρισμα των καταστημάτων εν όψει της (νέας) «φουρνιάς» των εορτών, είναι μια ευκαιρία για ανάταση της ψυχολογίας μέσω ενός πιο προσιτού καταναλωτικού κρεσέντο;
Ή μήπως είναι η... καφρίλα της Παρασκευής όπως την ονόμασαν αρκετοί, ή η τακτική των... αδηφάγων αφεντικών προς την «κατασκευή αποκτηνωμένων καταναλωτών» που μαυρίζουν ακόμη πιο πολύ τις ζωές των εργατών;
Στην Ελλάδα της υπεραπλούστευσης και της ημιμάθειας, υπάρχει εύκολη δαιμονοποίηση σ' οτιδήποτε προέρχεται εξ Αμερικής, στην Ελλάδα της (τσάμπα) ρητορικής κατά του επιχειρείν και του κέρδους, οι... πολεμικές ανακοινώσεις διαφόρων φορέων και σωματείων έδωσαν ρέστα!
Μίλησαν για εργοδοτική καφρίλα, για καταπάτηση εργασιακών δικαιωμάτων, για επιδότηση... τριτοκοσμικών συμπεριφορών «στον βωμό του κέρδους και του ανταγωνισμού».
H Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδας εξέφρασε την αντίθεσή της στο θεσμό της Black Friday γιατί γίνεται «στο βωμό του κέρδους και ανταγωνισμού», ενώ καταγγέλλει ότι... μετατρέπει τους καταναλωτές σε «κυνηγούς προσφορών»!
Όλα αυτά είναι από ανακοίνωση ιδιωτικών υπαλλήλων οι οποίοι δεν εργάζονται σε... μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, ούτε σε ΜΚΟ, αλλά σε επιχειρήσεις που έχουν στόχο το κέρδος, και μόνο αυτό! Επίσης, μέσω της ανακοίνωσης αυτής, στηλιτεύεται ως... αμάρτημα το να κυνηγούν προσφορές οι καταναλωτές!
Η ανακοίνωση τονίζει, μεταξύ άλλων, ότι «η Μαύρη Παρασκευή είναι εντελώς αμερικάνικος θεσμός, ενώ... στοιβάζει αξημέρωτα έξω από τα καταστήματα πλήθη καταναλωτών, που στο τέλος ποδοπατούνται μεταξύ τους για να αγοράσουν, ενώ οι εργαζόμενοι βρίσκονται να είναι ακόμα μια φορά τα εξιλαστήρια θύματα της εργασιακής δουλείας. Όλα αυτά στο βωμό του κέρδους και του ανταγωνισμού των μεγάλων εμπόρων, οι οποίοι θέλουν να συγκεντρώσουν όσο το δυνατό μεγαλύτερο τζίρο...».
Η ομοσπονδία σημειώνει ότι «αυτές οι ξενόφερτες και επιθετικές στρατηγικές πωλήσεων τις οποίες εισάγουν οι μεγαλοεργοδότες όχι μόνο καταστρέφουν τον υγιή ανταγωνισμό, αλλά επιπλέον εκμεταλλεύονται καταναλωτές και εργαζόμενους».
Πώς ξεκίνησε ο θεσμός της Black Friday
Ο... θεσμός της μαύρης Παρασκευής ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '60. Βεβαίως, ήδη από το μακρινό 1932 και την εποχή του μεγάλου Κραχ οι καταστηματάρχες άρχισαν αυθόρμητα να «σκοτώνουν» τις τιμές σε μια συγκεκριμένη ημέρα, σε μια ύστατη προσπάθεια να βγάλουν μεροκάματο. Όμως, σε πιο σοβαρό και πιο... θεσμικό στυλ ξεκίνησε από τη δεκαετία του '60 στην Αμερική.
Λέγεται ότι πήρε την ονομασία... μαύρη, από το χρώμα των λογιστικών φύλλων και των αποδείξεων που τότε ήταν χειρόγραφες. Με κόκκινο χρώμα γράφονταν οι ημέρες με έλλειμμα στις πωλήσεις και με μαύρο (bottomline) οι ημέρες με θετικό απολογισμό. Βεβαίως, υπάρχουν και άλλες εικασίες σχετικά με την προέλευση της ονομασίας... 
Παραδοσιακά, στις Ηνωμένες Πολιτείες, εορτάζεται μια ημέρα μετά την «Ημέρα των Ευχαριστιών». Πρόκειται για γιορτή που έχει να κάνει και με την εποχικότητα, με τον κόσμο να εορτάζει όλα όσα έφερε ο χρόνος που παρέρχεται και ετοιμάζεται να υποδεχτεί τον καινούριο. Αυτή η γιορτή πραγματοποιείται την 4η Πέμπτη κάθε Νοέμβρη και έτσι η Παρασκευή 25 Νοεμβρίου θεωρείται το έναυσμα για την είσοδο στη χριστουγεννιάτικη περίοδο.
Στις ΗΠΑ είναι εξαιρετικά πετυχημένος θεσμός, καθώς τα έσοδα των επιχειρήσεων από αυτήν την ημέρα είναι τα κορυφαία της χρονιάς. Τα ταμεία των εταιρειών «σπάνε» κυριολεκτικά, καθώς ο παροξυσμός των καταναλωτών για (πραγματικές στην Αμερική) εκπτώσεις είναι άνευ προηγουμένου.
«Μαύρη Παρασκευή» στην 5η Λεωφόρο στη Νέα Υόρκη. Photo by JoeInQueens from Queens, USA - DSC_0025Uploaded by maybeMaybeMaybe, CC BY 4.0.
Τα τελευταία χρόνια έχει εξαπλωθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όπως Αγγλία, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Αυστρία, Φινλανδία κλπ. Στην Ελλάδα, εντελώς δειλά έχει έρθει τα τελευταία δύο - τρία χρόνια, όμως μόλις φέτος έγινε ντόρος και πήρε μεγαλύτερη έκταση, καθώς πολλά καταστήματα έριξαν τα... ταμπού και τους δισταγμούς, ανακοινώνοντας πολλές προσφορές...
Τι λένε παράγοντες της αγοράς
Τι λέει όμως η ίδια η αγορά για τη νέα... μόδα που από εφέτος φαίνεται πως σοβαρεύει αρκετά και παίρνει πιο ουσιαστική μορφή;
Βασ. Κορκίδης (ΕΣΕΕ): «Είμαστε ανοικτοί σε νέες ιδέες, δεν καταδικάζουμε»
Ο Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας και του Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά, κ. Βασίλης Κορκίδης, σε δηλώσεις του στο Liberal τονίζει ότι «πρόκειται για κάτι καινούριο, δεν ξέρουμε τι αποτέλεσμα θα έχει. Ο καθένας έμπορος και επαγγελματίας προσπαθεί να βρει τρόπους να αυξήσει το τζίρο του, να ελκύσει πελάτες, να κινήσει λίγο τα νήματα της επιχείρησής του. Εμείς είμαστε ανοικτοί σε νέες ιδέες, δεν καταδικάζουμε. Η ημέρα αυτή είναι σύμφωνα με τον νόμο των προσφορών. Κακώς έχει επικρατήσει ότι θα υπάρχει έκπτωση 50% στις τιμές. Αυτό που ισχύει –δια του νόμου των προσφορών– είναι ότι μόνο στο 50% των ειδών και των προϊόντων ενός καταστήματος μπορεί να γίνουν προσφορές. Βεβαίως, αυτό είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθεί. Μακάρι να υπάρχει κίνηση στην αγορά, όποιος θέλει ας το κάνει. Να γίνει ένα ξεστοκάρισμα. Μέχρι δέκα ημέρες μπορεί να κρατήσουν αυτές οι προσφορές, σύμφωνα με τον νόμο. Και μόνο ότι υπάρχει κίνηση, κουβέντα, ντόρος, διαφήμιση είναι θετικό. Κάτι να κινηθεί στην αγορά, που βάλλεται από παντού. Είναι ένας τρόπος εξωστρέφειας, οτιδήποτε βοηθάει την αγορά και τον καταναλωτή είναι καλό. Ας το δούμε, πριν το καταδικάσουμε». 
Αντ. Μακρής (ΣΕΛΠΕ): «Ζωντανός οργανισμός το εμπόριο, η Black Friday είναι γιορτή»
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Λιανικής Πωλήσεως Ελλάδος (ΣΕΛΠΕ), κ. Αντώνης Μακρής, επισημαίνει ότι «πρόκειται για μια επετειακή γιορτή της σχέσης των καταστημάτων και των καταναλωτών. Εμείς, ως σύνδεσμος, λέμε ότι οτιδήποτε μπορεί να σηκώσει την αγορά και να της δώσει ώθηση είναι θετικό. Το εμπόριο είναι ένας ζωντανός οργανισμός και αναζητά τρόπους να κερδίσει και να ελκύσει τον πελάτη. Ένας από αυτούς τους τρόπους είναι και αυτός. Είναι μια γιορτή.
Από την άλλη πλευρά, θα ήθελα να επισημάνω τη στρέβλωση που υπάρχει στην Ελλάδα, που είναι και ο λόγος που δε θα «δουλέψει» όπως στο εξωτερικό αυτή η πρωτοβουλία. Στη χώρα μας ο νόμος δεν επιτρέπει εκπτώσεις αυτήν την περίοδο. Γι' αυτό λέγονται «προσφορές». Υπάρχει δηλαδή περιορισμός εκ του νόμου. Εύχομαι η πολιτεία να ξαναδεί το ζήτημα και να απελευθερώσει την αγορά. Ο καθένας να μπορεί να κάνει την έκπτωση που θέλει και μπορεί, χωρίς περιοριστικούς όρους, κάτι που θα έχει μόνο θετικά αποτελέσματα».
Η αντίθετη άποψη και τα πολύ λογικά επιχειρήματα
Πέρα από τις κραυγές και τις... πολεμικές ανακοινώσεις διαφόρων φορέων, όπως είναι φυσικό υπάρχουν εύλογα ερωτήματα, αλλά και κάποια σύγχυση και καχυποψία μπροστά σε ένα τόσο καινούριο φαινόμενο. Είναι αλήθεια ότι στο εξωτερικό έχουν καταγραφεί φαινόμενα παράκρουσης, ποδοπατήματα καταναλωτών και εργαζομένων, εικόνες χάους και πολλά άλλα.
Στις ΗΠΑ έχουν καταγραφεί εφτά θάνατοι και δεκάδες τραυματισμοί τα τελευταία χρόνια.
Όταν υπάρχει ένα... αλαλάζων πλήθος που μπαίνει αγελαία σε ένα μαγαζί, εύλογα δεν μπορεί να υπάρχει ούτε τάξη, ούτε επιτήρηση, ούτε σειρά. Καταγράφονται φαινόμενα κλοπών και γενικώς «επιδοτείται» ένα σκηνικό που ευνοεί πολλές παρενέργειες. Και φυσικά, για τους εργαζόμενους, κάθε άλλο παρά ευχάριστη ή εύκολα διαχειρίσιμη εμπειρία είναι.
Αυτή, είναι μια αλήθεια που δεν μπορεί να παραβλεφθεί, δεν μπαίνει σε... ιδεολογικά πρόσημα, ούτε μπορεί να της δοθεί πολιτικός ή κομματικός μανδύας...
Μήπως είναι και ένα στοίχημα για την κοινωνία μας;
Ανεξάρτητα από την ιδεολογικοπολιτική, εργασιακή ή κοινωνική διάσταση που (επιλέγει να) δίνει ο καθένας στο νέο αυτό φαινόμενο, για την ελληνική κοινωνία αλλά και την εγχώρια επιχειρηματικότητα θα είναι ένα... στοίχημα. Όπως στοίχημα είναι και για τον κάθε πολίτη ξεχωριστά, εξ όσων συμμετάσχουν.
Γιατί τα μαζικά τριτοκοσμικά φαινόμενα και οι αγελαίες συμπεριφορές που βλέπουμε στους δέκτες της τηλεόρασης, δεν περιποιούν τιμή για κανέναν. Δεν είναι απάντηση, ούτε δικαιολογία ότι φταίει η... μέρα και οι «τρελές» προσφορές, όπως δεν είναι απάντηση και δικαιολογία για την κλοπή αν δεν υπάρχει επιτήρηση ή για τη βία στα γήπεδα αν δεν υπάρχουν όργανα της τάξης.
Η κάθε κοινωνία ξεχωριστά και ο καθένας ατομικά, ως οντότητα, σέβεται τους κανόνες ως μέλος μιας κοινότητας και ως υπεύθυνος πολίτης, αναλόγως με το πόσο σέβεται τον εαυτό του.
Δεν είναι απάντηση το κλείσιμο των γηπέδων για να μην υπάρχει βία. Δε φταίει το ποδόσφαιρο αυτό καθ' εαυτό για τη βία στα γήπεδα. Ούτε φταίει το εμπόριο και ο καταναλωτισμός για τυχόν παρατράγουδα σε τέτοιες, καινούριες και «άγνωστες» για τους πολλούς διευθετήσεις, που σε άλλες περιπτώσεις θα μπορούσαν να εξελιχθούν έως και... γιορτή!

liberal.gr