Τρίτη, 2 Μαΐου 2017

Σκέψεις και Προβληματισμοί από τις Εξελίξεις στην ΠΓΔΜ .




Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εθνική Ηχώ, της ΕΑΑΣ (Ένωση Αποστράτων Αξκων Στρατού), τον Μάιο 2015 και αναφέρεται στα γεγονότα  του Κουμάνοβο και της συμφωνίας της Οχρίδος. Ο  Άντγος ε.α Θεοδωρόπουλος Αναστάσιος, ο πρώτος  Ακόλουθος Άμυνας στα Σκόπια και γνώστης της πολιτικής και εθνολογικής κατάστασης στο "τεχνητό" γειτονικό κρατίδιο, αναλύει την κατάσταση και στην ουσία προβλέπει τις μελλοντικές εξελίξεις, αυτές που βλέπουμε σήμερα, που για τους γνωρίζοντες δεν μας εκπλήσσουν.
Διαβάστε το εξαιρετικό άρθρο του φίλου, συμμαθητή και συναδέλφου Αντγου Αναστασίου Θεοδωρόπουλου για αυτά που συμβαίνουν στα Σκόπια.  Ι.Α.ΜΠ. 

Γράφει ο Αντγος (ε.α.) Αναστ. Θεοδωρόπουλος
 
            Το Πολιτικό Σκηνικό στη ΠΓΔΜ και οι Ένοπλες συγκρούσεις στο Κουμάνοβο στις 9-10  Μαίου  2015.  

           Δέκα τέσσερα σχεδόν χρόνια συμπληρώνονται  από την ειρηνευτική Πολιτική Συμφωνία της Οχρίδας, η οποία υπογράφηκε στις 13 Αυγούστου του 2001, στην ομώνυμη πόλη , από τους αρχηγούς των τεσσάρων τότε μεγαλύτερων κομμάτων της ΠΓΔΜ (δύο σλαβομακεδονικά και δύο αλβανικά). Με την Συμφωνία αυτή  δόθηκε τέλος στις ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων ασφαλείας της ΠΓΔΜ και των τότε Αλβανών ανταρτών του «Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού» οι οποίες είχαν διαρκέσει επτά περίπου μήνες και είχαν οδηγήσει την ΠΓΔΜ στα πρόθυρα της διάλυσης.
                  Δυστυχώς όμως για την ασφάλεια των Βαλκανίων η  αναζωπύρωση της έντασης στην ΠΓΔΜ  με τα πρόσφατα γεγονότα στο Κουμάνοβο  στις 9 - 10  Μαίου 2015, επιβεβαιώνει  ότι  εκτός των άλλων στη γειτονική  χώρα υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή της υπόψη διεθνοτικής συμφωνίας. Τα γεγονότα αυτά θύμισαν στη κυριολεξία  σκηνικό πολέμου με νεκρούς ( 8 αστυνομικοί και 14 ένοπλοι Αλβανόφωνοι) και τραυματίες ( συνολικά 37),  αφού έλαβε χώρα μεγάλη επιχείρηση των ειδικών δυνάμεων της  αστυνομίας με τεθωρακισμένα οχήματα και ελικόπτερα για την εξουδετέρωση ένοπλης ομάδας, που εισήλθε στην περιοχή από το Κοσσυφοπέδιο.  Σημειώνεται δε ότι και στις αρχές του Φεβρουαρίου του 2015 ένοπλη ομάδα από το Κοσσυφοπέδιο εισήλθε στη ΠΓΔΜ στο συνοριακό φυλάκιο του χωριού Γκόσιντσε, το οποίο ευρίσκεται πλησίον της Αλβανίας και κράτησε τους εκεί φύλακες αστυνομικούς για πολλές ώρες σε ομηρία.

Έντονη ανησυχία για τα γεγονότα στο Κουμάνοβο εξέφρασαν οι κυβερνήσεις της Σερβίας και της Βουλγαρίας.  Επιπρόσθετα το πολιτικό σκηνικό στα Σκόπια χαρακτηρίζεται ως εύθραυστο αφού η αξιωματική αντιπολίτευση απαιτεί σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης και άμεσα εκλογές λόγω του σκανδάλου υποκλοπών  τηλεφωνικών συνδιαλέξεων ,  προσώπων από τη πολιτική ζωή και το δημόσιο βίο της χώρας.  
                    Αξιοσημείωτο είναι ότι κατά καιρούς ηγετικά στελέχη των Αλβανών στα Σκόπια έχουν χαρακτηρίσει την συμφωνία της Οχρίδας  ως νεκρό γράμμα, ενώ η διεθνής κοινότητα σε όλες τις αναφορές της για την ΠΓΔΜ επισημαίνει την ανάγκη της πιστής υλοποίησης της υπόψη Συμφωνίας, την οποία θεωρεί θεμέλιο για μία ειρηνική και πολυεθνοτική κοινωνία, όπως αυτήν της ΠΓΔΜ.             
              
                        Εξ άλλου ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι  Λαβρόφ  σε πρόσφατη επίσκεψη στο Βελιγράδι εξέφρασε τις ανησυχίες του για την αυξανόμενη αναφορά που γίνεται για την αποκαλούμενη μεγάλη Αλβανία  καθώς και τα γεγονότα στο Κουμάνοβο επισημαίνοντας ότι μπορεί οι εκεί συγκρούσεις "να αποτελούν εκδήλωση της νοοτροπίας των αντιπαραθέσεων που είναι κυρίαρχη στην περιοχή", αλλά δημιουργείται η εντύπωση ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε σχέση με την άρνηση της ΠΓΔΜ να επιβάλει κυρώσεις κατά της Ρωσίας και την προθυμία της να συμμετάσχει στην υλοποίηση του τουρκικού αγωγού φυσικού αερίου.
                    Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν περιληπτικά τα βασικά στοιχεία της Συμφωνίας της Οχρίδας με κριτικές και εκτιμήσεις ως προς την εφαρμογή τους  καθώς και μία ανάλυση και ιστορική αναδρομή των συγκοινοτικών – συναινετικών δημοκρατιών ώστε, πέρα από τα πιθανολογούμενα οιαδήποτε σενάρια και τις επεμβάσεις των μεγάλων, να αντιληφθούμε και τα εσωτερικά προβλήματα της ΠΓΔΜ , της οποίας  η ασφάλεια  μας αφορά, ενώ για ευνόητους λόγους, η αποσταθεροποίηση και προπαντός η τυχόν  διάλυση της, ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιδράσεις στην εθνική μας ασφάλεια .      
               Τα βασικά χαρακτηριστικά της Συμφωνίας της Οχρίδας 
                           Προβλέφτηκε η απάλειψη των αναφορών στο σύνταγμα της ΠΓΔΜ σε «εθνότητες» και «μειονότητες», αλλά και η απάλειψη των αναφορών σε «Αλβανούς» και «Μακεδόνες». Αντί αυτών προτείνεται η χρήση του όρου «κοινότητες» και επιπλέον γίνεται σαφές ότι αυτές δεν εννοούνται ως προσδιορισμένες αλλά ως αυτοπροσδιοριζόμενες. Αναδιατυπώνεται το προοίμιο του συντάγματος της ΠΓΔΜ από το οποίο αφαιρείται η αναφορά στο «μακεδονικό» έθνος και αντικαθίσταται με αναφορά στους πολίτες της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας».
                          Περιορίζεται η αρχή της πλειοψηφίας στη Βουλή της ΠΓΔΜ: εισάγεται μηχανισμός διπλής πλειοψηφίας βάσει του οποίου για να λαμβάνονται αποφάσεις σε μια σειρά από ζητήματα πρέπει εκτός της πλειοψηφίας επί του συνόλου των βουλευτών (πλειοψηφία διαφορετικού μεγέθους ανάλογα με το είδος της απόφασης) να εξασφαλίζεται και η πλειοψηφία των βουλευτών, οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονται ως ανήκοντες σε ξεχωριστή κοινότητα.                  

                              Ως συνέπεια των προβλεπομένων στη Συμφωνία  θα διευρυνθεί σημαντικά η χρήση της αλβανικής γλώσσας στους θεσμούς της ΠΓΔΜ και ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο. 
                          Προβλέπεται η χρήση από τις τοπικές αρχές των συμβόλων της τοπικά πλειοψηφικής [εθνοτικής] κοινότητας .
                       


                             Προβλέπεται η αύξηση της απασχόλησης των μελών των μειονοτικών κοινοτήτων στη δημόσια διοίκηση και ιδιαίτερα στην αστυνομία μέχρι του σημείου της αναλογικής εκπροσώπησης  τους.

                         Προβλέπεται η διεύρυνση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδιοίκησης.
                        Προβλέπεται η αποκατάσταση των περιοχών που επλήγησαν από τις διεθνοτικές συγκρούσεις                     
                                                                              
                 Κριτικές   και εκτιμήσεις για  τη Συμφωνία .
                         Κριτικές  και εκτιμήσεις  της συμφωνίας  έχουν εμφανιστεί στα διεθνή και εντόπια ΜΜΕ,  όπως παρακάτω:
                          Η προβλεπόμενη υπερβολική χρήση του μηχανισμού της διπλής πλειοψηφίας και ο παράλληλος ασαφής προσδιορισμός για την εφαρμογή του στις περιπτώσεις έγκρισης νόμων με «πολιτιστική ή εκπαιδευτική σημασία» θα αποτελέσει παράγοντα καθυστέρησης και εμπλοκών στην νομοθετική διαδικασία.
                           Η χρήση του μηχανισμού της διπλής πλειοψηφίας θα προσδώσει υπερβολική έμφαση στο δι-εθνοτικό χαρακτήρα της ΠΓΔΜ, θα διευρύνει την δι-εθνοτική αντιπαράθεση και αντί να εξασφαλίσει τη συνέχεια της δημοκρατικής λειτουργίας θα την υπονομεύσει επικίνδυνα.
                          Το κόστος εφαρμογής της  εκτιμάται ότι θα είναι υπερβολικά υψηλό για τις δυνατότητες του κρατικού προϋπολογισμού της ΠΓΔΜ.
                          Εκτός των  χρονοδιαγραμμάτων, των περίπλοκων ενεργειών και συνεννοήσεων αλλά και των υψηλών δαπανών που θα απαιτηθούν για την εφαρμογή της Συμφωνίας , το κυριότερο εμπόδιο στην εφαρμογή της αποτελεί η απουσία δημοσίου διαλόγου επί των περιεχομένων σε αυτήν και η πλήρης έλλειψη στήριξης της συμφωνίας από την σλαβομακεδονική κοινή γνώμη, η οποία θεωρεί  ότι η συμφωνία  έγινε με πίεση που άσκησαν  οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
                    Ιστορική  αναδρομή για το μοντέλο της «συνκοινοτικής» δημοκρατίας και προϋποθέσεις επιτυχούς εφαρμογής του.
                        Η έννοια της «συνκοινοτικής» (consociational) ή «συναινετικής» (consensual) δημοκρατίας χρησιμοποιείται για να περιγράψει πολυεθνικές δημοκρατίες, στις οποίες η αρχή της πλειοψηφίας περιορίζεται σημαντικά ούτως ώστε να αποκλεισθεί η κατάχρησή της και να αρθούν τα







εμπόδια που τυχόν θέτουν στη δημοκρατική λειτουργία οι εθνοτικές ή  και οι θρησκευτικές διαφορές. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά των «συνκοινοτικών» δημοκρατιών είναι τα εξής:   Αναλογική συμμετοχή των επιμέρους κοινοτήτων σε κυβερνήσεις - συνασπισμούς. Ύπαρξη μηχανισμών άσκησης δικαιώματος βέτο των μειοψηφικών κοινοτήτων επί των πολιτικών και των νομοπαραγωγικών αποφάσεων. Αναλογική εκπροσώπηση των επιμέρους κοινοτήτων στους πολιτικούς θεσμούς και στη διοίκηση και αναλογική κατανομή των δημοσίων εξόδων. Κοινή διαδικασία αποφάσεων μόνον σε ό,τι αφορά τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Σχετική πολιτική αυτονομία σε ενδοκοινοτικά θέματα.
                       Επιτυχή παραδείγματα «συνκοινοτικών» δημοκρατιών θεωρούνται η Ελβετία, το Βέλγιο, η Αυστρία (1945-1966) και η Ολλανδία (1917-1967). Αντιθέτως σχετικώς έως απολύτως αποτυχημένες θεωρούνται οι προσπάθειες θέσπισης του μοντέλου της «συνκοινοτικής» δημοκρατίας στην Κύπρο (1960-1963), στο Λίβανο (1945-1975), στη Νιγηρία και στην Ουρουγουάη. Η συγκριτική ανάλυση των παραπάνω περιπτώσεων αναδεικνύει τις εξής βασικές προϋποθέσεις επιτυχούς εφαρμογής του μοντέλου της  «συνκοινοτικής» δημοκρατίας: Απουσία σημαντικών κοινωνικών και οικονομικών διαφορών μεταξύ των επιμέρους κοινοτήτων.   Απουσία μιας καθαρά πλειοψηφικής κοινότητας. Νομιμοφροσύνη και αμοιβαία εξισορρόπηση των διακοινοτικών και των ενδοκοινοτικών δεσμών. Πεποίθηση περί ύπαρξης κοινών εξωτερικών απειλών - κινδύνων. Παράδοση ειρηνικής συνύπαρξης και πολιτικής συνεργασίας μεταξύ των κοινοτήτων.
                    Με βάση  τα παραπάνω  η εφαρμογή  της Πολιτικής  Συμφωνίας της Οχρίδας  κρίνεται   ως  πολύ  δύσκολη  διότι, καίτοι αυτή προβλέπει τα    κυριότερα   χαρακτηριστικά μιας  συγκοινοτικής δημοκρατίας,  δεν πληρούνται  στην ΠΓΔΜ οι βασικές προϋποθέσεις επιτυχίας  εφαρμογής  του μοντέλου  της συναινετικής  δημοκρατίας.  Συμπερασματικά  εκτιμάται ότι, η  κρίση και οι βιαιότητες που  παρατηρήθηκαν στην ΠΓΔΜ κατά το διάστημα από Φεβ.- Αυγ 2001, χώρισαν ακόμη  περισσότερο τις δύο  εθνότητες, ενώ τα πρόσφατα γεγονότα στο Κουμάνοβο προκαλούν εύλογες ανησυχίες και προβληματισμούς για την σταθερότητα στη γειτονική χώρα  καθώς και για την  ειρήνη και ασφάλεια στα Βαλκάνια .