Τετάρτη, 12 Ιουλίου 2017

Χρειάζεται περισσή προσοχή: Πεδίο εθνικιστικής πλειοδοσίας μεταξύ φίλων και εχθρων του Ερντογάν

File Photo: Turkish President Recep Tayyip Erdogan (R) and his wife Emine (2-R) arrive at the Hangzhou Xiaoshan International Airport in Hangzhou City of Zhejiang province, China. EPA, ROLEX DELA PENA


ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΧΑΡΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ. ΠΥΡΟΔΟΤΟΥΝ «ΦΩΤΙΕΣ» ΣΕ ΠΟΛΛΑ ΜΕΤΩΠΑ
ΓΡΑΦΕΙ Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΚΑΦΙΔΑΣ
Αριθμητικά μιλώντας, η Τουρκία είναι σήμερα η έκτη μεγαλύτερη διπλωματική δύναμη στον κόσμο… αμέσως μετά τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Διαθέτει περίπου 230 (225 με 235) διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό, στις οποίες εργάζονται συνολικά περί τα 4.500 άτομα (διπλωμάτες, εμπειρογνώμονες, διοικητικοί κ.α.) σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνει στη δημοσιότητα το ίδιο το κρατικό τουρκικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Anadolu.
(Συγκριτικά, η Ελλάδα βρίσκεται στη θέση νούμερο 19 της παγκόσμιας κατάταξης Global Diplomacy Index του Lowy Institute για το 2016, με 138 διπλωματικές αποστολές.)
Στα τέλη του 2015, οι Τούρκοι διπλωμάτες καριέρας ανέρχονταν σε περίπου 1.200. Από εκείνους τους 1.200 ωστόσο, σχεδόν οι 400 (περίπου το 30% δηλαδή) διώκονται σήμερα ως «τρομοκράτες» ή «φίλα προσκείμενοι σε τρομοκράτες», σύμφωνα με το Stockholm Center for Freedom.

Παράλληλα, μόνο τους τελευταίους 12 μήνες, σχεδόν 100 υπάλληλοι του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών (όχι διπλωμάτες) έχουν επίσης δει την πόρτα της εξόδου, κατηγορούμενοι κι αυτοί για σχέσεις με «τρομοκράτες».
Στη ραχοκοκαλιά, λοιπόν, του τουρκικού διπλωματικού σώματος σημειώνονται τριγμοί, αλλαγές και ανακατατάξεις.
Αλλά και στην κεφαλή της τουρκικής διπλωματίας, παρατηρείται (σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα) ένα ιδιότυπο μπρα-ντε-φερ καθώς είναι πολλοί οι υψηλά ιστάμενοι «κολλητοί» του Ερντογάν που διεκδικούν σήμερα μεγαλύτερο λόγο/ρόλο στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής. Είναι ορατός μάλιστα ο κίνδυνος το εν λόγω μπρα-ντε-φερ να οδηγήσει και σε νέους κύκλους εθνικιστικής πλειοδοσίας στη γείτονα.
Πέρα από τον ίδιο τον ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου (ο οποίος εμφανίζεται εδώ και μήνες να είναι υποψήφιος για αντικατάσταση και ενδεχομένως να επιχειρήσει να εκβιάσει την παραμονή του στο πόστο… δημιουργώντας ένταση), ξεχωρίζουν άλλοι τουλάχιστον τέσσερις πολιτικοί που παίζουν «δυναμικά» μπάλα στο χώρο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής:
Ο 46χρονος Ιμπραχίμ Καλίν, εκπρόσωπος του Ερντογάν από το 2014. Αξιωματούχος με πλούσια ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στις ΗΠΑ και ιδιαίτερη έφεση στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. Φέρεται να διατηρεί στενούς δεσμούς και με τον υιό του Ερντογάν, Μπιλάλ. Εάν οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις όντως επανέλθουν σε τροχιά αποκατάστασης (όπως προέβλεψε ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Ρεξ Τίλερσον προ ημερών από την Κων/πολη), ο Καλίν θα μπορούσε να ήταν εκείνος που θα αναλάμβανε να φέρει σε πέρας μια τέτοια επαναπροσέγγιση.
Ο 49χρονος Χακάν Φιντάν, επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (MİT) και πάλαι ποτέ σύμβουλος του Ερντογάν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής (με παρασκηνιακή δράση στο Κουρδικό, σε Ιράν, Συρία κ.α.). Είχε πληροφορηθεί το πραξικόπημα του περασμένου Ιουλίου πρώτος αυτός, προτού γίνει. Οι Καλίν και Φιντάν φέρονται να είναι τα κυβερνητικά στελέχη στα οποία απευθύνονται οι δυτικοί όποτε θέλουν να έχουν ουσιαστική ενημέρωση από την Άγκυρα για κάποιο θέμα.
Ο 49χρονος Ομέρ Τσελίκ, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων από το Μάιο του 2016. Ανήκει στους φαινομενικά πιο μετριοπαθείς  υπουργούς, που δεν διστάζουν με τις δημόσιες δηλώσεις τους ακόμη και να αποκλίνουν από τη σκληρή γραμμή Ερντογάν. Εκείνος ήταν ωστόσο που χαρακτήρισε τον περασμένο Απρίλιο το Αγαθονήσι «τουρκικό έδαφος», εξαπολύοντας παράλληλα επίθεση με απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς ενάντια στον Έλληνα υπουργό Άμυνας.
Ο 39χρονος Μπεράτ Αλμπαϊράκ, υπουργός Ενέργειας της χώρας από το 2015 και γαμπρός του Τούρκου προέδρου. «Η Τουρκία είναι ένας διπλωματικά σημαντικός και αξιόπιστος περιφερειακός παράγοντας», δήλωσε την περασμένη Κυριακή από το βήμα του 22ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Πετρελαίου στην Κων/πολη. Να σημειωθεί βέβαια ότι είναι ο ίδιος που έχει κατηγορηθεί πως έκανε λαθρεμπόριο πετρελαίου με τους τζιχαντιστές της Συρίας.
Όλοι οι παραπάνω λέγεται πως «ανταγωνίζονται» στο μέτωπο της εξωτερικής πολιτικής, κομίζοντας ο καθένας τη δική του γραμμή στα εθνικά θέματα, με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται ένας τέτοιος ανταγωνισμός σε επίπεδο τελικών αποφάσεων.  Ειδικά στην περίπτωση της Τουρκίας άλλωστε, οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί τείνουν να μεταφράζονται σε διαγωνισμούς εθνικιστικής πλειοδοσίας.
Και οι τάσεις εθνικιστικής πλειοδοσίας από την πλευρά της Άγκυρας θα μπορούσαν επί του παρόντος να βάλουν φωτιά σε μια σειρά από μέτωπα:
Στην κυπριακή ΑΟΖ εν όψει των γεωτρήσεων που ξεκινούν από τη γαλλική TOTAL στο οικόπεδο 11.
Στη Συρία, τορπιλίζοντας την όποια διεθνή στρατηγική εκτόνωσης με το σκεπτικό ότι αυτή ενισχύει τους Κούρδους ή τον Άσαντ.
Στο Αιγαίο, επαναφέροντας γκρίζες διεκδικήσεις υπό μορφή «αντιποίνων» για τη στάση που τήρησε η Ελλάδα στο Κυπριακό (του κ. Κοτζιά στο Κραν-Μοντανά).
Στο βόρειο Ιράκ υπονομεύοντας το δημοψήφισμα του ερχόμενου Σεπτεμβρίου για την ανεξαρτησία του Ιρακινού Κουρδιστάν.
Στις σχέσεις με την ΕΕ (μετά και τις τελευταίες κόντρες με το ευρωκοινοβούλιο, τη Γερμανία και την Αυστρία), στο Κατάρ, εντός του ΝΑΤΟ, κατά του καθεστώτος Σίσι στην Αίγυπτο κ.α..
Κι αν στο εξωτερικό όλα δείχνουν ρευστά και πιεστικά, το εσωτερικό περιβάλλον επίσης δεν αφήνει στον Ερντογάν περιθώρια χαλάρωσης.
Οι αντιπολιτευόμενοι κεμαλιστές πλέον ανεβάζουν τον πήχη της πολιτικής αντιπαράθεσης, όπως φάνηκε και με την πολυήμερη, ακτιβιστικού χαρακτήρα πορεία που πραγματοποίησε ο ηγέτης του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος CHP, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, από την Άγκυρα στην Κων/πολη. Υπενθυμίζεται ωστόσο πως είναι οι Κεμαλιστές εκείνοι που κατηγορούν τον Ερντογάν ότι έχει «παραχωρήσει παρανόμως» 16 ή 18 νησιά στην Ελλάδα μετά το 2004.
«Ο εθνικισμός του CHP έχει γραφτεί στην Κύπρο, στα βουνά του Πενταδάκτυλου, και στα χωράφια του Αφιόν», είχε διακηρύξει ο ίδιος ο Κιλιτσντάρογλου τον περασμένο Δεκέμβριο από τα Άδανα, καλώντας ουσιαστικά την Άγκυρα να μην κάνει συμβιβασμούς στο Κυπριακό.
Αλλά και οι εθνικιστές από την άλλη, δεν στηρίζουν τον Ερντογάν στο βαθμό που εκείνος θα ήθελε όπως φάνηκε και από τις διαρροές ψήφων στο δημοψήφισμα του περασμένου Απριλίου. Υπό αυτήν την έννοια λοιπόν, συνεχίζουν και αυτοί να τον πιέζουν. Όσο για τις διαθέσεις τους απέναντι στους γείτονες, ήταν ο ηγέτης του εθνικιστικού MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, που είχε τον περασμένο Φεβρουάριο απειλήσει να χτυπήσει «σαν σφαίρα» στο Αιγαίο με στόχο νέες «Μικρασιατικές Καταστροφές», διακηρύσσοντας παράλληλα ότι «η Κύπρος είναι τουρκική».
Κι όλα αυτά, στο δρόμο προς τις επόμενες εκλογές που δεν αποκλείεται να πραγματοποιηθούν πρόωρα στην Τουρκία, το 2018, και θα είναι τοπικές.  Το διακύβευμα βέβαια από την άλλη, θα είναι ευρύτερο.
mignatiou.com