Δευτέρα, 2 Ιανουαρίου 2012

Η Κύπρος και επίσημα πια στον ενεργειακό χάρτη.


του Σάββα Ιακωβίδη

Ποια πολιτική για το φυσικό αέριο

Το αέριο και το πετρέλαιο είναι κρατικός πλούτος. Δεν μπορεί να καταστούν δικοινοτικό πρόβλημα - Τι πρέπει να συνειδητοποιήσουν Κύπρος και Ελλάδα στο νέο περιβάλλον που εισέρχονται


Η περασμένη Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2011, ήταν μια ιστορική ημέρα. Ο Πρόεδρος Χριστόφιας, στη Λευκωσία, και η αμερικανική εταιρεία Noble Energy, στο Χιούστον του Τέξας, ανακοίνωσαν ταυτόχρονα την επιβεβαίωση της ύπαρξης σημαντικών κοιτασμάτων φυσικού αερίου στο οικόπεδο 12, «Αφροδίτη», στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου. Όπως ανακοίνωσε η Noble Energy: «Στη γεώτρηση Κύπρος Α-1 βρέθηκαν περίπου 310 πόδια (94,5 μέτρα) πολλαπλού στρώματος άμμου, της Μειόκαινου περιόδου, που επιτρέπουν τη μεταφορά υψηλής ποιότητας φυσικού αερίου.

»Η γεώτρηση έγινε σε βάθος 19.225 ποδιών (5,861 μέτρα) σε θαλάσσιο βάθος 5.540 ποδιών (1.689 μέτρα). Τα αποτελέσματα από τη γεώτρηση, τους πετροφυσικούς σχηματισμούς και την αρχική αξιολόγηση δείχνουν υπολογιζόμενες ποσότητες που κυμαίνονται μεταξύ 5 και 8 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδών, με στατιστικό μέσο όρο 7 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια. Το κυπριακό οικόπεδο 12 καλύπτει περίπου 40 τετραγωνικά μίλια (103,6 τετραγωνικά χιλιόμετρα) και θα πρέπει να διεξαχθεί επιπρόσθετη ερευνητική γεώτρηση πριν αρχίσει η παραγωγή».

Ο Charles D. Davidson, Πρόεδρος και Πρώτος Εκτελεστικός Διευθυντής της Noble Energy, δήλωσε ότι είναι η πέμπτη ανακάλυψη φυσικού αερίου της εταιρείας στην περιοχή, με τα συνολικά ακαθάριστα υπολογιζόμενα αποθέματα να ξεπερνούν τα 33 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια. Η Noble Energy λειτουργεί τη γεώτρηση κατέχοντας το 70% των μετοχών. Οι ισραηλινές Delek Drilling και Avner Oil Exploration θα έχουν 15% η καθεμιά, όταν και εφόσον θα δοθεί η τελική έγκριση της Κυβέρνησης.

Ευοίωνες προοπτικές

Ο Πρόεδρος Χριστόφιας, στη δήλωσή του, με την οποία ανακοίνωσε επίσημα τα αποτελέσματα των ερευνών, επισήμανε ότι «η ανεύρεση φυσικού αερίου δημιουργεί προοπτικές μεγάλης και μακρόχρονης οικονομικής ανάπτυξης, από την οποία θα επωφεληθούν τόσο οι σημερινές όσο και οι επόμενες γενιές. Πέραν από τις επενδύσεις που συνεπάγεται η σταδιακή ανάπτυξη της αναγκαίας υποδομής για αξιοποίηση του φυσικού αερίου, έχει ήδη εκδηλωθεί ενδιαφέρον από πολλούς ξένους επενδυτές για δραστηριοποίηση στην Κύπρο. Ανοίγονται καινούργιες ευοίωνες οικονομικές προοπτικές για το μέλλον του τόπου. Η Κύπρος εισέρχεται στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης με προοπτικές ουσιαστικής συμβολής στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ο Πρόεδρος υποστήριξε, ακόμα, ότι «προοπτικές διανοίγονται στο γεωστρατηγικό και πολιτικό πεδίο. Η ανεύρεση φυσικού αερίου μπορεί και πρέπει να αποτελέσει εργαλείο για προώθηση της ειρήνης και της συνεργασίας στην περιοχή. Η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για επίτευξη λύσης στο Κυπριακό, λύση που θα τερματίζει την παράνομη κατοχή και τον εποικισμό, θα επανενώνει τη χώρα και τον λαό μας, και θα αποκαθιστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις βασικές ελευθερίες του λαού μας, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων».

Η συνεκμετάλλευση, η ασφάλεια των κοιτασμάτων και το σχέδιο δράσης

Ο Πρόεδρος Χριστόφιας διέπραξε ένα ολέθριο πολιτικό λάθος: Υποβίβασε αμύθητον κρατικό πλούτο σε δικοινοτικό ζήτημα στις υπό ασθματική εξέλιξη συνομιλίες. Κατ’ επανάληψη, τον τελευταίο καιρό, επιμένει στη θέση για συνεκμετάλλευση του φυσικού αερίου, όταν και εφόσον επιλυθεί το Κυπριακό. Εξ ιδίας πείρας, όμως, γνωρίζει ότι η Τουρκία θέλει λύση που η ελληνική πλευρά απορρίπτει διαρρήδην. Επίσης, η Τουρκία απαιτεί πλήρη έλεγχο της νήσου και, φυσικά τώρα, των ενεργειακών πόρων της. Η επίμονη πρόσκληση στην Τουρκία να συναινέσει σε λύση είναι επικίνδυνη, επειδή εμπλέκει σε ένα μέγιστο ζήτημα οικονομίας και ασφάλειας την κατοχική χώρα. Με απλά λόγια, το φυσικό αέριο ενδέχεται να καταντήσει ακόμα ένα δικοινοτικό πρόβλημα εκ του μη όντος και να περιπλακεί στα γρανάζια ενός ολέθριου «πάρε-δώσε».

Ταυτόχρονα, επιτρέπεται στην Τουρκία να έχει λόγο και ρόλο σε ένα θέμα που δεν την αφορά. Η επίκληση του μελλοντικού οφέλους, αν συναινέσει σε λύση λειτουργική και βιώσιμη, δεν πείθει την τουρκική αρπακτικότητα, επειδή συμβαίνει το εξής: Δύο εχθρικές προς την Τουρκία χώρες, η Κύπρος και το Ισραήλ, αναγορεύονται σε ενεργειακές δυνάμεις, ενώ η Τουρκία, που θεωρεί εαυτήν περιφερειακή δύναμη, δεν έχει κανέναν ενεργειακό πόρο. Είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η τουρκική κρατική εταιρεία ΤΡΑΟ επιχειρεί παράνομες έρευνες και γεωτρήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και στα κατεχόμενα, σε αναζήτηση φυσικού αερίου και πετρελαίου.

Η επισημοποίηση της ύπαρξης φυσικού αερίου στο οικόπεδο 12 θέτει ξανά επί τάπητος, εξαιτίας και των συνεχών τουρκικών απειλών, μέγα θέμα ασφάλειας για τις εξέδρες και την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου και, μελλοντικά, του πετρελαίου. Ο Πρόεδρος Χριστόφιας ακολουθεί επί του προκειμένου πρωθύστερη πολιτική. Σε συνέντευξή του στη «Χαραυγή» (27.12.2011) και ερωτηθείς σχετικά, είπε: «Να βρούμε πρώτα τους υδρογονάνθρακες και μετά να συζητήσουμε πώς θα τους υπερασπιστούμε. Έχουμε οπωσδήποτε το δικό μας σχέδιο δράσης σε σχέση με αυτά τα ζητήματα». Οι σοβαρές κυβερνήσεις προνοούν, δεν ακολουθούν τα γεγονότα. Ευτυχώς, δύο παράγοντες λειτουργούν υπέρ των συμφερόντων μας: Η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στην περιοχή της εξέδρας και το γεγονός ότι η εταιρεία που ανακάλυψε το αέριο είναι αμερικανο-εβραϊκή.

Πού στηρίζεται, λοιπόν, η ασφάλεια της Κύπρου και η διασφάλιση των συμφερόντων της; Ιδού τι λέγει ο Πρόεδρος: «Αντιλαμβάνεστε ότι η Κύπρος είναι μέσω βοήθειας από τον διεθνή χώρο που θα κατοχυρώσει την ασφάλειά της. Εμείς δεν έχουμε ούτε στόλο για να πλεύσει και να υπερασπιστεί ούτε και αεροπορία, η οποία θα σηκωθεί σε ώρα ανάγκης. Θα υπάρξει νέος γύρος αδειοδότησης και στο πλαίσιο αυτό εξετάζουμε τα θέματα ασφάλειας». Διαχρονικά λάθη, ανεπάρκειες, βάναυση υποτίμηση της ασφάλειας της Κύπρου, υποβάθμιση της αμυντικής θωράκισής της και υποτίμηση του Τούρκου οδήγησαν στις πιο πάνω επισημάνσεις του Προέδρου.

Και αν μεν εννοεί σύναψη συμφωνιών αμυντικής συνεργασίας με χώρες που εταιρείες τους θα κάνουν έρευνες στα οικόπεδά μας, καλώς. Αν, όμως, έχει την εντύπωση ότι ξένες δυνάμεις θα μας συνδράμουν, σε περίπτωση τουρκικής επιθετικής ενέργειας, επειδή εταιρείες τους δραστηριοποιούνται στα οικόπεδά μας, τότε διαπράττει μεγαλύτερο λάθος. Ένας τομέας που και αυτός ο Πρόεδρος όφειλε να ενισχύσει είναι η Εθνική Φρουρά. Δυστυχώς, η Κύπρος είναι αθωράκιστη έναντι οποιασδήποτε τουρκικής επιθετικότητας.

Η αξιοποίηση του αερίου…

Ο Πρόεδρος Χριστόφιας, στη δήλωσή την περ. Τετάρτη, είπε και τα εξής: «Η ανεύρεση υδρογονανθράκων αποτελεί ιστορική εξέλιξη για τον τόπο και τον λαό μας», και ότι «μέσα σε αυτά τα πλαίσια η Κυβέρνηση ήδη έχει αρχίσει τον μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό με τη βοήθεια της Συμβουλευτικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων». Τι προνοεί αυτός ο σχεδιασμός; Πέραν των αυτόδηλων πολιτικών, γεωπολιτικών και οικονομικών διαστάσεων της ανεύρεσης του αερίου, είναι και η πτυχή της αξιοποίησής του, που συναρτάται και προς τα συμφέροντα μεγάλων χωρών και εταιρειών πετρελαιοειδών.

Πέραν των Αμερικανών, ήδη και οι Ρώσοι διά της Γκάζπρον επιδεικνύουν ζωηρό ενδιαφέρον, ενώ φαίνεται ότι και εταιρείες από άλλες χώρες καθώς και ξένοι επενδυτές σπεύδουν στην περιοχή. Ανακύπτουν μερικά ερωτήματα: Πόσο ικανή είναι η κυβέρνηση Χριστόφια να χειριστεί πολιτικά αλλά και ενεργειακά, πετρελαϊκά μεγαθήρια καθώς και ξένες δυνάμεις, που εμπλέκονται στο φυσικό αέριο;

Προς το παρόν οι ΗΠΑ, διά της Noble Energy, προηγούνται των Ρώσων. Οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν την ΕΕ να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές πηγές της για να μην υπόκειται σε εξάρτηση και εκβιασμούς από τους Ρώσους. Οι Ρώσοι, όμως, έδωσαν δάνειο στην κυβέρνηση Χριστόφια ύψους 2,5 δισεκ. ευρώ. Χωρίς κανένα αντάλλαγμα; Στις διακρατικές σχέσεις δεν γίνονται αγαθοεργίες… Και τι θα γίνει με το τερματικό ή με την υγροποίηση του αερίου; Σε ποιους θα πουλάμε; Πώς θα ισοζυγίσουμε και δεν θα δυσαρεστήσουμε Αμερικανούς και Ρώσους, σε πρώτο στάδιο;

Το δυναμικό τρίγωνο…

Ο γράφων εδώ και αρκετά χρόνια αναλύει και εξηγεί ότι ενώπιον μιας αποθηριωμένης Τουρκίας και ενός αραβικού κόσμου σε κρίση και επανάσταση, Κύπρος και Ελλάδα έχουν έναν ισχυρό σύμμαχο, το Ισραήλ. Οι εξελίξεις μετά την αραβική άνοιξη, που έγινε χειμώνας βαρύς, επιτείνουν την αξία μιας τριμερούς δυναμικής πολιτικής, ενεργειακής, οικονομικής και αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας.

Ήδη, με τις ευλογίες των ΗΠΑ, για εύκολα κατανοητούς λόγους, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της στην Αθήνα η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών, Χίλαρι Κλίντον, αναφέρθηκε στη δημιουργία μιας νέας ενεργειακής οδού από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη. Η ανακάλυψη τεραστίων κοιτασμάτων φυσικού αερίου από το Ισραήλ και την Κύπρο, και η σίγουρη ανακάλυψη από την Ελλάδα δημιουργούν αυτήν την τριάδα παραγόντων, που ήδη προσείλκυσαν το ενδιαφέρον των ΗΠΑ. Και της Ρωσίας, φυσικά.

Η Αθήνα, εξάλλου, έχει ξεκαθαρίσει προς την Ουάσιγκτον και την ΕΕ ότι σκέψεις για οδούς μεταφοράς ενεργειακών πόρων μελλοντικά μέσω Τουρκίας και Αιγύπτου πρέπει να εγκαταλειφθούν για λόγους αστάθειας. Έτσι, η Αθήνα φαίνεται να διαφωνεί με τη συχνάκις επαλαμβανόμενη θέση της Λευκωσίας για εμπλοκή της Τουρκίας για συνεκμετάλλευση του κυπριακού φυσικού αερίου, ως δήθεν καταλύτη λύσης στο Κυπριακό. Και για έναν άλλο λόγο: Από τη στιγμή που το Ισραήλ, για πολλούς λόγους, επιλέγει να συνεργαστεί με την Κύπρο ενεργειακά και άλλως πως, η εμπλοκή της Τουρκίας στο ενεργειακό παιγνίδι δημιουργεί αρνητικές δυναμικές, που ενδέχεται να επηρεάσουν τη συνεργασία με τη φίλη χώρα.

Η Noble ενδιαφέρεται και για την Ελλάδα

Αυτά δεν πρέπει να αποσυνδέονται από δραστικές κινήσεις που σημειώνονται από πολλούς ενεργειακούς παίκτες. Έτσι, μέσα στον Ιανουάριο, ο Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών, Δ. Δόλλης, μεταβαίνει στο Ισραήλ για υλοποίηση του συντονισμού της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας, που σχετίζεται με τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Ισραήλ στην Ευρώπη μέσω Ελλάδος, καθώς και για σύγκληση κοινού υπουργικού συμβουλίου.

Ελλάδα και Ισραήλ φέρονται να έχουν συζητήσει και μελετήσει τη βιωσιμότητα κατασκευής ενός αγωγού για τη μεταφορά του ισραηλινού αερίου και την κατασκευή ενός τερματικού υγροποίησης του αερίου. Και στα δύο σενάρια πρωταγωνιστικό ρόλο φαίνεται ότι θα διαδραματίσει η Κρήτη. Παρά τα όσα έχουν γραφεί κατά καιρούς, φαίνεται πως η κατασκευή αγωγού είτε από την Κύπρο προς την Κρήτη είτε κυρίως από το Ισραήλ προς την Κρήτη είναι βιώσιμη.

Εξάλλου, όπως έγραψε πρόσφατα η ελληνική οικονομική εφημερίδα «Ημερησία», ξένες μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες δείχνουν ζωηρό ενδιαφέρον για τον κρυμμένο μαύρο χρυσό της Ελλάδας. Έτσι, κολοσσοί στον χώρο της εξόρυξης και εκμετάλλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, τη Ρωσία και την Ινδία έχουν βολιδοσκοπήσει την ελληνική κυβέρνηση κι εμφανίζονται έτοιμες να ξεκινήσουν έρευνες στους θαλάσσιους χώρους του Ιονίου Πελάγους και, κυρίως, νοτίως της Κρήτης. Εξάλλου, πρόσφατα σε εκδήλωση που διοργανώθηκε από το Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο, εκπρόσωποι της αμερικανικής εταιρείας Noble πλησίασαν τον υφυπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Γιάννη Μανιάτη, ζητώντας του συνάντηση μέσα στον Ιανουάριο.

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, συζητήσεις γίνονται και με την ισραηλινή DELEK, ενώ ανάλογες κινήσεις έχουν γίνει και από επιχειρήσεις της Ρωσίας και της Ινδίας. Οι εταιρείες έχουν δικά τους στοιχεία για κοιτάσματα πετρελαίου στο Ιόνιο και φυσικού αερίου νότια της Κρήτης. Είναι έτοιμες, όταν ανάψει το πράσινο φως η ελληνική κυβέρνηση, να ξεκινήσουν έρευνες. Το ενεργειακό θα είναι το κυρίαρχο θέμα μέσα στον νέο χρόνο που ανέτειλε. Μετά την Κύπρο και το Ισραήλ, και η Ελλάδα θα ενταχθεί σύντομα στον ενεργειακό χάρτη. Η στενή συνεργασία των τριών χωρών, όχι μόνο ενεργειακά, θα αναδιατάξει τη γεωπολιτική στην περιοχή, υπό την αίρεση ότι Ελλάδα και Κύπρος θα συνειδητοποιήσουν τη σημασία του νέου περιβάλλοντος στο οποίο εισέρχονται, και θα το αξιοποιήσουν για τα συμφέροντα και την ασφάλειά τους.

η σημερινη