Τρίτη, 20 Φεβρουαρίου 2018

Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ



…ΚΑΙ Ο ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ ΜΟΝΑΧΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΑΠΕΙΛΗΣ
 Δρ Κωνσταντίνος Γρίβας*
 Για να υπάρξει μια στοιχειωδώς αποτελεσματική μεθοδολογία αντιμετώπισης αυτού του νέου κύματος του τουρκικού αναθεωρητισμού που αντιμετωπίζουμε τις τελευταίες μέρες στην Κύπρο και το Αιγαίο, θα πρέπει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, να  εναρμονιστούμε με τον ιστορικό χρόνο έτσι ώστε να αναγνώσουμε ρεαλιστικά το διεθνές σύστημα μέσα στο οποίο σχηματοποιείται η τουρκική στρατηγική.

Το διεθνές σύστημα, λοιπόν, βρίσκεται σε μια φάση βίαιου μετασχηματισμού, μετατρεπόμενο από εικονικά μονοπολικό (unipolar) σε πολυπολικό (multipolar). Σε αυτόν τον νέο κόσμο η Τουρκία προσπαθεί να εξελιχθεί σε μια μεγάλη ευρασιατική δύναμη και για να μπορέσει να λειτουργήσει ως τέτοια επιβάλλεται να διευρύνει αποφασιστικά τον έλεγχό της στις κρίσιμες περιοχές του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Επίσης, πρέπει να κινηθεί γρήγορα ώστε να «πλασαριστεί» όσο το δυνατόν καλύτερα στο νέο ευρασιατικό σύστημα πριν αυτό αποκρυσταλλωθεί. Και το πιο σημαντικό είναι ότι γνωρίζει πολύ καλά πως κανένας δεν πρόκειται να την εμποδίσει να επιβάλει βιαίως τη θέλησή της πάνω στην Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Η μόνη χώρα την οποία πραγματικά φοβόταν ήταν η Ρωσία, με την οποία όμως έχει επιτύχει ένα εύθραυστο αλλά προς ώρας λειτουργικό modus vivendi. Οι δε Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε σύγχυση αναφορικά με το πώς θα κινηθούν σε αυτόν τον νέο κόσμο, ενώ έναντι της Τουρκίας ακολουθούν μια πολιτική κατευνασμού, θεωρώντας ότι μια «επίσημη» ρήξη με την Άγκυρα θα ήταν καταστρεπτική για τη μακρόπνοη πολιτική τους. Έτσι, προτιμούν να παραμείνουν σε μια κατάσταση «αναγκαστικής φιλίας» μαζί της, τουλάχιστον έως ότου σκιαγραφήσουν το περίγραμμα μιας νέας υψηλής στρατηγικής.
Αυτήν την πραγματικότητα δεν δείχνει να έχει κατανοήσει ούτε η Ελλάδα ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία, οι οποίες συνεχίζουν να λειτουργούν στο πλαίσιο μιας μονοπολικής ανάγνωσης του διεθνούς συστήματος. Βρισκόμαστε δηλαδή εγκλωβισμένοι στη φαντασίωση ότι τα πάντα στον πλανήτη ελέγχονται από τις  υποτιθέμενα παντοδύναμες Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες μπορούν να επιβάλλουν τη θέλησή τους παντού και η Τουρκία αποτελεί ενεργούμενό τους ή εν πάση περιπτώσει μπορεί άνετα να ελεγχθεί από αυτές.
Ακόμη όμως και αν, σε κάποιο βαθμό, ίσχυε κάτι τέτοιο αυτό συνέβαινε σε μια περασμένη ιστορική περίοδο. Οφείλουμε λοιπόν να αποδεχθούμε αυτήν τη νέα γεωπολιτική ταυτότητα της γείτονος, που θα μπορούσε να συμπυκνωθεί στο τρίπτυχο «αυτόφωτη, ανεξέλεγκτη και φιλόδοξη».
Εάν η πίστη στην παντοδυναμία των ΗΠΑ αποτελεί, στην καλύτερη περίπτωση,  εγκλωβισμό σε έναν παρελθόντα ιστορικό χρόνο, η άποψη ότι η Ε.Ε. θα βοηθήσει με κάποιον τρόπο την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία έναντι της τουρκικής επιθετικότητας, αγγίζει τα όρια της μεταφυσικής ερμηνείας του κόσμου. Η Ε.Ε. ως ενιαίο γεωπολιτικό μέγεθος ούτε έχει, ούτε θέλησε ποτέ να έχει, τις δομές που θα της επέτρεπαν παρόμοιες δράσεις, ενώ τα επιμέρους ευρωπαϊκά κράτη είναι είτε απρόθυμα είτε παντελώς αδύναμα ώστε να προσέφεραν την παραμικρή κάλυψη στην Ελλάδα και Κύπρο.
Κατά συνέπεια, θα πρέπει κάποια στιγμή να κατανοήσουμε ότι δεν θα έλθει κάποιος  να «βάλει στη θέση της» την Τουρκία. Και ότι αυτό που αντιμετωπίζουμε δεν είναι τα καπρίτσια ή οι «υπερβολές» του «Σουλτάνου» Ερντογάν αλλά τα αποτελέσματα της γεωπολιτικής μετάλλαξης της Τουρκίας εν συνόλω.
Και τότε θα πρέπει να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε μια μακρόπνοη αποτρεπτική στρατηγική έναντι της Άγκυρας, που θα βασίζεται σε μια αυτόνομη και αυτόφωτη γεωπολιτική λειτουργία των δύο κρατικών συνιστωσών του Ελληνισμού. Είναι ο δύσκολος δρόμος αλλά μάλλον ο μόνος δρόμος στα επικίνδυνα χρόνια που έρχονται.   

(*) Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Γεωπολιτικής στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης «Γεωγραφία της Ασφάλειας στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή» στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Νέα Σελίδα" της 18 Φεβρ. 2018.