Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2018

Τοπικές εκλογές στην Τουρκία: Οι στρατηγικές των 2 μεγάλων κομμάτων και τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Της Χριστίνας Σ. Φλάσκου
Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στο Κέντρο Ανατολικών Σπουδών για τον Πολιτισμό και την Επικοινωνία του Παντείου Πανεπιστημίου
Οι πολιτικές διεργασίες ενόψει των τοπικών εκλογών της 31ης Μαρτίου 2019 εντείνονται στην Τουρκία, με τα κόμματα να υιοθετούν στρατηγικές συσπείρωσης, αλλά και προσέλκυσης νέων ψήφων. Βασικός στόχος είναι η επικράτησή τους στους μητροπολιτικούς δήμους και κυρίως σε Κων/πολη, Άγκυρα και Σμύρνη. Γι’ αυτό και δίδεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην επιλογή των υποψηφίων με ισχυρό έρεισμα στην κοινωνία.

Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η Κων/πολη (σ.σ. η εμπορική και πολιτιστική πρωτεύουσα της Τουρκίας), όπου με πληθυσμό άνω των 15 εκατομμυρίων, λειτουργεί σαν «καθρέφτης» της χώρας, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 1/6 του συνόλου του εκλογικού σώματος και αποτελώντας το σημαντικότερο στόχο όλων των πολιτικών κομμάτων. Με άλλα λόγια και όπως υποστηρίζεται: «όποιος κερδίζει στην Κων/πολη, στην πραγματικότητα κερδίζει σε όλη την Τουρκία». Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της A&G Research Company, Adil Gür, δύο στους δέκα ψηφοφόρους ζουν εκεί, ενώ ο προϋπολογισμός του Μητροπολιτικού Δήμου της Κων/πολης είναι μεγαλύτερος από τον προϋπολογισμό 18 υπουργείων.
Παράλληλα, ο Gür επισήμανε ότι μια από τις σημαντικότερες δυναμικές των τοπικών εκλογών είναι οι ίδιοι οι υποψήφιοι και η επιρροή τους στο λαό, η οποία μπορεί να ανέλθει σε 30-40% στις μητροπόλεις και σε 60-70% σε μικρότερες περιοχές.
Στις τοπικές εκλογές, εκτός από τις πολιτικές εξελίξεις, την οικονομία και την εξωτερική πολιτική, η τοπική δυναμική και οι κοινωνιολογικές σχέσεις παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο.
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι πάνω από το 60% των ψηφοφόρων θα ψηφίσουν και πάλι σύμφωνα με τα πολιτικά τους «πιστεύω», ενώ περίπου το 40% θα επιλέξει με βάση τον υποψήφιο. Η επιλογή αυτή του 40%, που φαίνεται ότι θα παίξει καθοριστικό ρόλο στα αποτελέσματα του Μαρτίου, θα γίνει αφού προηγουμένως οι ψηφοφόροι λάβουν υπόψη παράγοντες όπως: η σχέση των υποψήφιων με τους ψηφοφόρους, η πολιτική τους στάση, αλλά και οι εθνοτικές και θρησκευτικές ταυτότητές τους.
Οι στρατηγικές επιλογές των κομμάτων AKP και CHP
Πρωταρχικός στόχος του κόμματος «Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης» (AKP), ενόψει και των τοπικών εκλογών του Μαρτίου, είναι η περαιτέρω προώθηση και ενίσχυση του ρόλου και της συμμετοχής των γυναικών και των νέων στην πολιτική ζωή της χώρας. Επισημαίνεται ότι ο Erdoğan επανειλημμένα έχει τονίσει την αναγκαιότητα αύξησης του αριθμού των γυναικών – μελών στα δημοτικά συμβούλια, ενώ επιδίωξη είναι να εκλεγούν τουλάχιστον τρεις γυναίκες δήμαρχοι στις επαρχίες (σ.σ. έναντι της μίας στην παρούσα φάση – Gaziantep, Fatma Şahin) . Να σημειωθεί ότι ο αριθμός των μελών στα γυναικεία παραρτήματα του AKP ανέρχεται στα 4,6 εκατομμύρια, υψηλότερα από οποιοδήποτε άλλο κόμμα.
Επιπρόσθετα, ο Erdoğan τόνισε γι’ ακόμη μια φορά, σε εκδήλωση στην Άγκυρα για την Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας – Χωροταξίας (8/11), την φιλοπεριβαλλοντική πολιτική του κόμματός του, κάνοντας λόγο για την προώθηση της «πράσινης» ανάπτυξης και την αναγκαιότητα για οριζόντια αστικοποίηση στις πόλεις. Ταυτόχρονα, ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε τη σημασία των τοπικών εκλογών 2019, θεωρώντας ότι είναι μια καλή ευκαιρία για να επιδείξει το κόμμα τη βαρύτητα που δίνει στον περιβαλλοντισμό και την αστικοποίηση, λέγοντας ότι η αρχιτεκτονική στις τουρκικές πόλεις θα πρέπει να αντικατοπτρίζει την ισλαμική, οθωμανική και Σελτζουκική κληρονομιά.
Εν τω μεταξύ και σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του κόμματος, Ömer Çelik, η επιλογή του καταλληλότερου υποψήφιου θα κριθεί με βάση ένα νέο σύστημα έρευνας τάσεων που θα επιτρέπει γρήγορες αξιολογήσεις των πολιτικών προτιμήσεων των ψηφοφόρων.
Από την πλευρά του, ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, Kemal Kılıçdaroğlu, (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα – CHP) εμφανίζεται αισιόδοξος για επικράτηση του κόμματός του σε  Κων/πολη και Άγκυρα, ενώ δίνοντας και εκείνος προτεραιότητα στην «πράσινη» ανάπτυξη, δεσμεύτηκε ότι κατά τη διάρκεια της πενταετούς θητείας θα γίνουν ενέργειες για οριστική αλλαγή της όψης και των δύο πόλεων. Εκτός, όμως, από την Κων/πολη και την Άγκυρα, στόχος του κόμματος είναι η επικράτηση και σε άλλες μεγάλες πόλεις, όπως Αττάλεια, Άδανα, Μερσίνη, Μανίσα, Μπαλίκεσιρ και Ουσάκ.
Όπως ανάφερε σε συνέντευξή του ο Kılıçdaroğlu, βασικός στόχος είναι η ολοκλήρωση, το συντομότερο δυνατόν, του πολεοδομικού μετασχηματισμού της Κων/πολης, που θα αναδεικνύει το ιστορικό υπόβαθρο της πόλης και θα συμπεριλαμβάνει χώρους πρασίνου, κοινωνικούς χώρους, αντισεισμική θωράκιση  των σχολείων και των νοσοκομείων, ενώ θα βασίζεται σε επιστημονικές μελέτες για την προστασία των δασών και των υδάτινων πόρων. Αναφερόμενος δε στην Άγκυρα, τόνισε ότι θα ενισχύσει τα δημοκρατικά και εκσυγχρονιστικά στοιχεία, μετατρέποντάς την σε μια πόλη που να συμβαδίζει με την ιστορία της Τουρκικής Δημοκρατίας. Προέτρεψε, μάλιστα, τους πολίτες να επισκεφτούν περιοχές στην Άγκυρα που διοικούνται από δημάρχους του CHP για να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι το έργο που γίνεται.
Επιπρόσθετα, το CHP αποφάσισε, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής του κόμματος (5/11), να υιοθετήσει μια νέα στρατηγική προσέγγισης του κύριου όγκου των ψηφοφόρων, σύμφωνα με την οποία παραμερίζεται η ελιτίστικη ρητορική και τη θέση της παίρνει ένα νέο μοντέλο που θα ανοίγει διαύλους επικοινωνίας, ενώ παράλληλα επιδιώκεται η προσέλκυση των κεντροδεξιών ψηφοφόρων που αποτελούν την πλειοψηφία της βάσης του κυβερνώντος κόμματος «Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης» (AKP).
Για την επίτευξη αυτής της νέας στρατηγικής, που προβλέπει την οργάνωση κάθε γειτονιάς, συγκροτείται επιτροπή του κόμματος η οποία αναλαμβάνει να καθοδηγεί ειδικές ομάδες ψηφοφόρων που θα έρχονται σε επαφή με τους πολίτες, έχοντας ως σύνθημα «Γνωρίστε, ακούστε και βοηθήστε τους γείτονές σας». Σημειώνεται ότι το CHP παραδοσιακά πλεονεκτεί σε περιοχές υψηλού εισοδήματος, ενώ έχει αποτύχει να κερδίσει την πλειοψηφία στα κεντρικά, νότια και ανατολικά διαμερίσματα της χώρας.
Αναφορικά δε με το θέμα συμμαχιών στους υποψήφιους, ο αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης έχει τονίσει ότι η μοναδική συμμαχία που θα έχει το κόμμα θα είναι με τον λαό. Παρ’ όλα αυτά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με οποιοδήποτε κόμμα εναντίον του AKP, αναφέροντας ότι θα μπορούσε να συζητήσει και με το İyi (Καλό κόμμα) της Meral Akşener και με το SP (Κόμμα της Ευτυχίας – Temel Karamollaoğlu). Ήδη στις 13/11 συναντήθηκε με την Akşener, όπου και δόθηκε «πράσινο» φως για συνέχιση της «Εθνικής Συμμαχίας» στις τοπικές εκλογές. Επιπρόσθετα, αν και γίνεται λόγος για μυστικές διαπραγματεύσεις του CHP με το «Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών» (HDP), η βαθιά και παρατεταμένη χειραψία του Kılıçdaroğlu με την συμπρόεδρο του κόμματος, Pervin Buldan, κατά τη συνάντησή τους στις 20/11, φαίνεται να δείχνει την πρόθεση επισημοποίησης συμμαχίας.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της ORC που έλαβε χώρα από 7 – 13 Οκτωβρίου σε ένα δείγμα 5.186 πολιτών, τα ποσοστά που έλαβαν τα κόμματα στο ερώτημα «ποιο κόμμα θα ψηφίσετε στις τοπικές εκλογές του Μαρτίου 2019», είναι τα ακόλουθα: AKP 32,4%, CHP 23,9%, MHP 15,7%, HDP 5,1%, IYI 2,4%, Άλλο 0,9%, Αναποφάσιστοι 19,6%.
Τα ποσοστά αυτά με την αναγωγή διαμορφώνονται ως ακολούθως: AKP 40,3%, CHP 29,7%, MHP 19,5%, HDP 6,3%, IYI 2,9% και Άλλο 1,1%. Αν συγκριθούν δε τα ποσοστά που προκύπτουν από την αναγωγή με τα ποσοστά των κομμάτων που έλαβαν στις τοπικές εκλογές του 2014, φαίνεται ότι το AKP έχει πτώση, τα CHP και MHP έχουν άνοδο, ενώ δεν μπορούν να εξαχθούν σαφή συμπεράσματα για IYI που ιδρύθηκε το 2017 και για HDP, καθότι στις εκλογές του 2014 είχε κατέβει παράλληλα με το BDP.
Επισημαίνεται ότι, με βάση έρευνα της ORC για τον Νοέμβριο, το MHP φαίνεται να έχει την υψηλότερη συσπείρωση (91%), έναντι των AKP (61%), CHP (66%), HDP (57%) και IYI (32%).

2009
ΤΕΛΙΚΑ
2014
ΤΕΛΙΚΑ
ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ 7-13/10




ΑΝΑΓΩΓΗ
AKP
38,99%
45,50%
32,40%
40,30%
CHP
23,23%
27,79%
23,90%
29,70%
MHP
16,13%
15,21%
15,70%
19,50%
HDP


  5,10%
  6,30%
IYI


  2,40%
  2,90%
ΑΛΛΟ


  0,90%
  1,10%
ΑΝΑΠΟΦ.


19,60%
     
Επιπρόσθετα, από 1 – 9 Νοεμβρίου 2018, η ORC διεξήγαγε δημοσκόπηση, με προσωπικές συνεντεύξεις, για πέντε μητροπολιτικές πόλεις και συγκεκριμένα για  Κων/πολη, Σμύρνη, Άδανα, Προύσα και Ντενιζλί, ενώ τα δείγματα ήταν 4.110, 2.517, 1.875, 2.375 και 1.530 αντίστοιχα.
Παρόμοια δημοσκόπηση είχε διεξαχθεί από 7 – 13 Σεπτεμβρίου 2018 για Κων/πολη, Άγκυρα, Σμύρνη, Προύσα, Άδανα, με δείγματα 4.200, 3.080, 2.490, 2.245 και 1.951 αντίστοιχα.
Οι μετρήσεις έδειξαν τα εξής:

ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

ΚΩΝ/ΠΟΛΗ
ΣΜΥΡΝΗ
ΑΔΑΝΑ
ΠΡΟΥΣΑ
ΝΤΕΝΙΖΛΙ
AKP
35,10%
25,10%
23,80%
34,00%
31,40%
CHP
26,70%
39,00%
24,50%
23,20%
27,00%
MHP
  9,80%
  7,80%
28,10%
10,60%
11,80%
HDP
  5,60%
  4,70%
  4,50%
  1,50%
  1,60%
IYI
  2,80%
  4,10%
  2,80%
  5,70%
  6,40%
ΑΛΛΟ
  1,90%
  0,90%
  0,60%
  0,80%
  0,90%
ΑΝΑΠΟΦ.
18,10%
18,40%
15,70%
   24,20%
20,90%

ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΚΩΝ/ΠΟΛΗ
ΑΓΚΥΡΑ
ΣΜΥΡΝΗ
ΠΡΟΥΣΑ
ΑΔΑΝΑ
AKP
37,50%
30,20%
26,90%
35,50%
22,90%
CHP
24,00%
26,60%
38,20%
21,60%
23,10%
MHP
10,20%
15,80%
  5,70%
  6,50%
26,80%
HDP
  6,80%
  2,10%
  5,30%
  2,80%
  4,00%
IYI
  3,50%
  5,10%
  4,80%
  6,20%
  3,20%
ΑΛΛΟ
  1,40%
  0,90%
  1,10%
  0,60%
  0,80%
ΑΝΑΠΟΦ.
16,60%
19,30%
18,00%
26,80%
19,20%

Η Χριστίνα Σ. Φλάσκου είναι πτυχιούχος Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας, κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών με ειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις & Στρατηγικές Σπουδές, επικεφαλής της έρευνας «Τουρκία και Συριακή κρίση» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, Αρθρογράφος έντυπου και διαδικτυακού Τύπου.

1.«92 AK Party mayors unable to rerun for local elections due to party’s 3-term rule», Daily Sabah, 14/11/18, https://www.dailysabah.com/elections/2018/11/15/92-ak-party-mayors-unable-to-rerun-for-local-elections-due-to-partys-3-term-rule.
2.Mahmut Övür, «Kurdish voter behavior in the next local elections», Daily Sabah, 16/11/18, https://www.dailysabah.com/columns/mahmut_ovur/2018/11/16/kurdish-voter-behavior-in-the-next-local-elections
3.«Erdoğan urges mayors for horizontal construction in cities», Hurriyet Daily News, 8/11/18, http://www.hurriyetdailynews.com/erdogan-urges-mayors-for-horizontal-construction-in-cities-138705
4.İpek Özbey, «CHP vows to win Istanbul, Ankara in March 2019 polls», Hurriyet Daily News,  12/11/18, http://www.hurriyetdailynews.com/chp-vows-to-win-istanbul-ankara-in-march-2019-polls-138782
5.«Kılıçdaroğlu ve Pervin Buldan el sıkıştı», A Haber, 20/11/18, https://www.ahaber.com.tr/gundem/2018/11/20/kilicdaroglu-ve-pervin-buldan-el-sikisti

Από
Militaire News