Σάββατο, 20 Ιουλίου 2019

“Πόλεμος νεύρων” από το Ορμούζ μέχρι το Γιβραλτάρ

Βαγγέλης Σαρακινός
Ένας “πόλεμος νεύρων” είναι σε εξέλιξη το τελευταίο εικοσιτετράωρο ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, με τις δύο πλευρές να προκαλούν η μία την άλλη από το Ορμούζ μέχρι το Γιβραλτάρ. Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν ότι κατέρριψαν ιρανικό drone, η Τεχεράνη το αρνείται, δύο δεξαμενόπλοια έχουν συλληφθεί και οι Ευρωπαίοι πασχίζουν να σώσουν την συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν.
Η αρχή έγινε πάλι από τον Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι το αμερικανικό αποβατικό ελικοπτεροφόρο πλοίο USS Boxer κατέρριψε, στο Στενό του Ορμούζ, ένα ιρανικό drone το οποίο πέταγε σε κοντινή απόσταση. Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για «μια προκλητική και εχθρική ενέργεια», πρόσθεσε ότι το μη επανδρωμένο αγνόησε τις εκκλήσεις να απομακρυνθεί και επισήμανε ότι «καταστράφηκε αμέσως».
Η Τεχεράνη, ωστόσο, διέψευσε το γεγονός. Ο εκπρόσωπος των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν έκανε λόγο για «παράφρονες και αβάσιμους» ισχυρισμούς, διαβεβαιώνοντας ότι όλα τα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη επέστρεψαν στις βάσεις τους μετά την ολοκλήρωση των επιχειρήσεών τους. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, το πήγε όμως ένα βήμα πιο πέρα, σχολιάζοντας στο Twitter ότι μάλλον οι Αμερικανοί κατέρριψαν ένα δικό τους drone.
Την ίδια ώρα, οι Φρουροί της Επανάστασης υποσχέθηκαν ότι θα δώσουν και εικόνες που διαψεύδουν τον Τραμπ, ενώ ο υπουργός  Εξωτερικών Ζαρίφ ήταν κατηγορηματικός, λέγοντας ότι δεν υπάρχει καμιά πληροφορία για απώλεια τηλεκατευθυνόμενου μη επανδρωμένου αεροσκάφους.

Με δεξαμενόπλοια και drone

Το Πεντάγωνο επιμένει ότι υπήρξε αντιπαράθεση, αλλά στην  ανακοίνωσή του δεν διευκρινίζεται σε ποια χώρα ανήκε το drone ούτε αν καταρρίφθηκε, οι Ιρανοί υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξε περιστατικό και ο Τραμπ ότι “διέλυσε” το μη επανδρωμένο. Τον περασμένο μήνα, άλλωστε, το Ιράν κατέρριψε ένα αμερικανικό μη επανδρωμένο και ο Αμερικανός πρόεδρος είχε διατάξει αεροπορικά πλήγματα σε αντίποινα, τα οποία ακύρωσε την τελευταία στιγμή.
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το περιστατικό, παρά τις αντικρουόμενες αναφορές, συμβαίνει σε μια χρονική στιγμή που η ένταση στον Περσικό έχει “χτυπήσει κόκκινο” και ήδη δύο δεξαμενόπλοια τελούν υπό κράτηση, ένα στο Ιράν και ένα στο Γιβραλτάρ. Το πρώτο συνελήφθη από το Ναυτικό Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης την περασμένη Κυριακή με την κατηγορία ότι μετέφερε λαθραίο πετρέλαιο στον Κόλπο. Το Λονδίνο ανακοίνωσε ότι το πλοίο δεν έφερε βρετανική σημαία και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ καταδίκασε την ενέργεια και ζήτησε την άμεση απελευθέρωση πλοίου και πληρώματος.
Είχε προηγηθεί η σύλληψη του δεξαμενόπλοιου  Grace 1 από το βρετανικό πολεμικό ναυτικό στο Γιβραλτάρ με την κατηγορία ότι μετέφερε πετρέλαιο στη Συρία παρά την διεθνή απαγόρευση. Σήμερα μάλιστα, μετά τα πρόσφατα “γεγονότα”, το Ανώτατο Δικαστήριο του Γιβραλτάρ παρέτεινε την κράτησή του κατά 30 ημέρες.

Μεταξύ συνασπισμού και συμφωνίας

Ο Τραμπ βλέπει στο περιστατικό με το ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος την πιο πρόσφατη επιθετική ενέργεια της Τεχεράνης και βρίσκει σε αυτό μια νέα ευκαιρία για να στείλει το μήνυμα ότι οι ΗΠΑ «διατηρούν το δικαίωμα να υπερασπιστούν το προσωπικό, τον εξοπλισμό και τα συμφέροντά τους». Βρίσκει όμως και μια πρώτης τάξης αφορμή να απευθύνει έκκληση σε άλλες χώρες να προστατεύσουν τα πλοία τους, όταν διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ έχει θέσει άλλωστε, ως πρώτο στόχο, την δημιουργία ενός διεθνούς συνασπισμού, αποστολή του οποίου θα είναι η εγγύηση της  ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, αλλά και στα ανοικτά του Ιράν και της Υεμένης. Για το θέμα αυτό, και με στόχο μια πιο επιθετική απάντηση προς την Τεχεράνη, συνομιλεί ήδη με άλλες χώρες ο  επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CentCom) στρατηγός Κένεθ Μακένζι. Πρώτη που θα συμμετάσχει θα είναι βεβαίως η Σαουδική Αραβία, η οποία ήδη ηγείται συνασπισμού κατά των ανταρτών Χούτι στην Υεμένη.
Η ένταση στον Περσικό έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες εξαιτίας της έντονης αντιπαράθεσης Ουάσινγκτον και Τεχεράνης για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι ΗΠΑ αποχώρησαν από την διεθνή συμφωνία του 2015 και επανέφεραν σταδιακά τις κυρώσεις, προκαλώντας οικονομική ασφυξία στο Ιράν. Η Τεχεράνη στράφηκε προς την Ευρώπη, όμως η αδυναμία των Ευρωπαίων να κρατήσουν την συμφωνία και να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό παράκαμψης των αμερικανικών κυρώσεων οδήγησε την Ισλαμική Δημοκρατία στην αποχώρηση από όρους της Συμφωνίας.
Ο Ροχανί πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να κρατήσουν την συμφωνία ενεργή, όμως Λονδίνο, Παρίσι και Βερολίνο προσεγγίζουν διαφορετικά την ιρανική κρίση, με την Βρετανία να είναι πιο κοντά στις αμερικανικές θέσεις. Στην πρόσφατη επικοινωνία του με τον Μακρόν, ο Ιρανός πρόεδρος του μετέφερε την αποφασιστικότητα της Τεχεράνης να «αφήσει όλες τις πόρτες ανοιχτές» προκειμένου να διασωθεί η συμφωνία. Καθυστερεί ωστόσο ο μηχανισμός που θα διαφυλάσσει τα  συμφέροντα των ευρωπαϊκών χωρών από τις αμερικανικές κυρώσεις.

Πηγή. slpress,gr